Kapsayıcı eğitime yönelik öğretmenlerin tutum, değerleri ile evrensel tasarım öz yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin kapsayıcı eğitime yönelik tutum ve değerlerine ilişkin puanlarının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi ve kapsayıcı tutum ve değerler ile evrensel tasarım öz yeterlikleri arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. İlişkisel tarama modeliyle yürütülen araştırmanın çalışma evrenini, Düzce ilinde farklı eğitim kademelerinde (okulöncesi, ilkokul, ortaokul ve BİLSEM) görev yapan ve tabakalı örnekleme yöntemiyle seçilen 502 öğretmen oluşturmaktadır. Veriler, kişisel bilgi formu, araştırma kapsamında geliştirilen Kapsayıcı Eğitime Yönelik Tutum ve Değerler Ölçeği ile Öğrenme İçin Evrensel Tasarım Öğretmen Öz-Yeterlik Ölçeği (ÖET-ÖY) aracılığıyla toplanmıştır. SPSS programı kullanılarak Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), betimleyici istatistikler ve korelasyon analizleri gerçekleştirilmiştir. AFA sonucunda, toplam varyansın %53,67'sini açıklayan tutum ve değer olmak üzere iki faktör altında 27 maddelik ölçek elde edilmiştir. Ölçek ve alt boyutlarının güvenirliğini sağlamaya yönelik; Cronbach Alfa, test tekrar test yöntemi, bileşik güvenirlik ve madde ayırt edicilik yöntemleri kullanılmış, ölçek ve alt boyutlarının yüksek güvenirlik düzeyinde ve ayırt edici olduğu belirlenmiştir. Ölçek maddelerinin birbirleriyle tutarlı olduğu ve ölçekten elde edilen puanların güvenilir olduğu bulgulanmıştır. Araştırmanın bulgularına göre, öğretmenlerin kapsayıcı eğitime ilişkin tutum ve değer puanları açısından cinsiyetin etkisi anlamlı bulunmazken; mesleki kıdem, eğitim durumu, branş, görev yapılan kademeler ve kapsayıcı eğitime yönelik hizmet içi eğitimlere katılımın, kapsayıcı tutum ve değerler üzerinde anlamlı etkileri olduğu belirlenmiştir. Öz yeterlik düzeylerinde ise bu değişkenlere bağlı anlamlı farklılık gözlenmemiştir. Ayrıca, kapsayıcı tutum ve değerler ile öz yeterlik puanları arasında pozitif ve yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Araştırmada, öğretmenlerin evrensel tasarım öğretmen öz yeterlik puanları, öğretmenlerin kapsayıcı değer ve tutumlarını anlamlı şekilde yordadığı belirlenmiştir. Araştırma sonuçları, kapsayıcı eğitim uygulamalarının başarısının öğretmenlerin mesleki deneyimi, eğitim durumu ve mesleki gelişim faaliyetlerine katılımıyla yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu nedenle, kapsayıcı eğitimin etkinliği için mesleki gelişim programlarının öğretmenlerin deneyim seviyelerine göre farklılaştırılması ve hizmet içi eğitimlerin yaygınlaştırılması gerekmektedir. Ayrıca, öğretmenlerin öz yeterliğini artırmak amacıyla aile ve toplumun kapsayıcı eğitim sürecine aktif katılımının sağlanması önemlidir; böylece kapsayıcı eğitimde başarı için tüm paydaşlar arasında iş birliğinin güçlendirilmesi önerilmektedir.