Kara asker sineği Hermetia illucens (L.) (Diptera:Stratiomyidae)'in farklı besinler üzerindeki yaşam döngüsünün belirlenmesi

Küreselleşen dünyada artan gıda ihtiyacı ile birlikte organik atıkların çoğalması hem insan sağlığı hem de ekosistem ve biyolojik çeşitlilik için ciddi tehditler oluşturmaktadır. Hermetia illucens organik atıklarla beslenebilmesi ve geride bıraktığı atıkların organik gübre, kanatlı hayvan yemi olarak kullanılması, biyodizel üretiminde tıp ve kozmetik alanlarında kullanılabilmesi nedeniyle son yıllarda ön plana çıkan popüler bir böcektir. Çalışmada ülkemizde en çok tüketilen-üretilen besinlerin başında gelen beyaz ekmeğin, civciv yeminin ve insanların beslenmesi sonucunda geriye kalan evsel atıkların H. illucens' in yumurta açılma süresi, yumurta açılma oranı, larva, prepupa, pupa, ömür süreleri gibi biyolojik parametrelerinin araştırılması amaçlanmıştır. Bunun yanında Age-stage two-sex life programı kullanılarak yaşam çizelgesi parametrelerinin analizi yapılmıştır. Denemelerde 120 adet H.illucens yumurtasının beyaz ekmek, civciv yemi ve evsel atık ile ayrı ayrı beslenmesi sonucunda biyolojik parametreleri belirlenmiştir. Beyaz ekmek, civciv yemi ve evsel atık ile beslenen bireylerin larva süresi sırasıyla ortalama 32.36 gün, 31.89 gün ve 62.11 gün olarak bulunurken prepupa süresi sırasıyla 10.86 gün, 10.32 gün ve 12.32 gün olarak bulunmuştur. Pupa süresi ise beyaz ekmek civciv yemi ve evsel atık için sırasıyla ortalama 11.10 gün 10.06 gün ve 11.24 gün olarak belirlenmiştir. Ergin birey olduktan sonra beyaz ekmek, civciv yemi ve evsel atık için dişi ve erkek yaşam süresi sırasıyla dişi bireyler için ortalama 13.27 gün, 8.81 gün ve 8.27 gün olarak bulunurken erkek bireyler için sırasıyla 16.24 gün, 11.77 gün ve 8.83 gün olarak bulunmuştur. Yumurta açılma oranı, beyaz ekmek ile beslenen dişilerin bıraktığı yumurtalarda %15.78 olurken, civciv yemi ile beslenen dişilerin bıraktığı yumurtalarda %50.6, evsel atık ile beslenen dişilerin bıraktıkları yumurtalarda ise %50.5 olarak bulunmuştur. Yumurta açılım süreleri beyaz ekmek, civciv yemi ve evsel atık için sırasıyla 3.0, 3.5 ve 3.0 gün olarak bulunmuştur. Yaşam çizelgesi parametrelerine göre beyaz ekmek, civciv yemi ve evsel atık için kalıtsal üreme yeteneği (r) sırasıyla, 0.06 gün-1, 0.05 gün-1, 0.03 gün-1 olurken artış oranı (λ) ise 1.06 gün-1, 1.05 gün-1, 1.03 gün-1 olarak bulunmuştur. Net üreme gücü (R0) beyaz ekmek, civciv yemi ve evsel atık için sırasıyla 63 yumurta/döl, 34 yumurta/döl ve 27 yumurta/döl gözlemlenirken ortalama döl süresi (T) ise 63 gün-1, 61 gün-1 ve 93 gün-1 olarak bulunmuştur. Toplam yumurta sayısı beyaz ekmek için 7577, civciv yemi için 4407, evsel atık ile beslenen H. illucens bireyleri için 3329 adet yumurta olarak tespit edilmiştir. Çalışmadan elde edilen sonuçlara göre, H. illucens'in kullanılan her üç besinde de yaşam döngüsünü tamamlayabildiği ve generasyonunu devam ettirebildiği tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçların benzer çalışmalara ışık tutabileceği ve referans veri olarak kullanılabileceği düşünülmektedir.