Karaçay-Malkar Türk edebiyatından Kazım Meçi'nin hayatı, edebi kişiliği ve eserlerinden örnekler

ÖZET Karaçay-Malkar Türkleri Kuzey Kafkasya ve Türkiye'nin değişik illerinde yaşayan eski bir Türk kabilesidir. Karaçay-Malkar Türkçe'si Kıpçak lehçesi özelliği taşıyan edebî bir dildir. Araştırmacılar tarafından dil, kültür ve folklor konularında araştırmalar yapılmış ancak şâir ve yazarlar ile edebî ürünler üzerinde fazla durulmamıştır. Çalışmamızda Karaçay-Malkar Türkleri 'nin tarihi,folkloru,edebiyat ürünleri, dil ve kültürü hakkında kısa açıklamalar yaptıktan sonra 1859-1945 yıllan arasında Kuzey Kafkasya'da yaşayan Malkar Türk Edebiyatı'nın ünlü şâiri Kâzim Meçi'nin hayatı, edebî kişiliği ve eserleri üzerinde durarak, eserlerinden örnekler verdik. Kâzim Meçi, 1859 yılında Malkar'ın eski köylerinden olan Şıkı'da doğmuştur. Çocukluğunda Kur'an, tecvit, tarih, dil, astronomi ve coğrafya derslerini almış, Arap ve Fars medeniyetlerini, Mevlâna ve Yunus Emre gibi tasavvuf âlimlerini, Farabî ve İbni Sina gibi filozofları inceleme imkanı bulmuştur.Divan Edebiyatı şâirlerinden Nevai, Fuzulî ve Firdevsî'den etkilendiği eserlerinden anlaşılmaktadır. Tahir ile Zühre manzumesi ve Buzcigit manzumelerinde Divan şâirlerinden etkilendiğini kendisi de ifade etmektedir. Kâzim, bütün manzumelerini Arap harfleriyle yazmıştır. Tahir ile Zühre manzumesinde Arap, Fars ve Türk nazımlarında geçen gazel, kasîde ve mesnevî şekillerini ilk defa Malkar nazımlarında işlemiş ve yine Malkar dilinde ilk defa beyitle şiirler yazmıştır. Hayatı boyunca haksızlıklara ve zulümlere karşı çıkan Kâzim Meçi'nin manzumeleri Ruslar tarafından yırtılmış ve yakılmıştır. Sadece "İyman İslâm" ve "Meni Sözüm" isimli kitapları sağlığında yayımlanmıştır. 1945 yılında Kazakistan'da sürgünde vefat etmiştir. Manzumelerinin büyük bir bölümü Malkar halkının ezberindedir. Ölümünden soma Malkarlı, Rus, Tacik ve Özbek şâir ve yazarlar tarafından manzumeleri çeşitli dillere çevrilmiştir.