Karadeniz sahil kuşağında bal arıları (Apis mellifera L.) ile yağlık kolza (Brassica napus l.) bitkisinin karşılıklı ilişkilerinin belirlenmesi üzerine bir araştırma

Bu araştırma, ülkemizde tarımı yaygınlaşan yağlık kolza bitkisi ile bal arılarının bazı ilişkilerini saptamak amacıyla 2011 ve 2012 yıllarında Samsun Ili koşullarında 2 yıl süreyle yürütülmüştür. Araştırmanın birinci yılında kolza bitkisinin 44 gün çiçekli kaldığı, bitkide 2.694 adet/da çiçek bulunduğu, günlük toplam 1.89 kg/da nektar salgıladığı, 1330 kg/da polen ürettiği; ikinci yılında kolza bitkisinin 39 gün çiçekli kaldığı, bitkide 701 adet/da çiçek bulunduğu, günlük toplam 0.38 kg/da nektar salgıladığı, 331.57 kg/da polen ürettiği belirlenmiştir. İki yıllık sonuçlara göre kolza bitkisinin çiçekli kalma süresi ortalama 41.5 gün olduğu belirlenmiştir. Kolza bitkisinin günlük nektar üretimi ortalama 0.23 mg/çiçek/gün, nektar kuru madde düzeyi %20.25; polen üretimi 0.48 mg/çiçek/gün olarak saptanmıştır. Kolza bitkisinin yakınında bulunan kolonilerden alınan bal örneklerinde %31.22 oranında kolza poleni belirlenerek, incelenen balların multifloral yapıda olduğu saptanmıştır. Bu kolonilerde yavrulu alan gelişiminin bitkinin uzağındaki kolonilere göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Kapalı alandan elde edilen tohum miktarı ortalama 271.4 kg/da, bal arısının içinde bulunduğu kafesli alandan elde edilen tohum miktarı ortalama 373.9 kg/da ve tamamen böcek polinasyonuna açık alandan elde edilen tohum miktarının ortalama 325.3 kg/da olduğu saptanmıştır. Samsun koşullarında, kolza bitkisinin nektar ve poleninden bal arıları başta olmak üzere pek çok böceğin yararlandığı belirlenmiştir. Erken ilkbahar döneminde bu bitkinin ekiminin yaygınlaştırılarak, böcek populasyonlarına hazır bir besin kaynağı olabileceği ve böcek populasyonlarının sürekliliklerinin sağlanmasında önemli olduğu belirlenmiştir.