Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Farabi Hastanesine başvuran 18 yaş altı gebelik olgularının değerlendirilmesi

Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Farabi Hastanesine Başvuran 18 Yaş Altı Gebelik Olgularının Değerlendirilmesi Giriş ve Amaç: Dünya Sağlık Örgütü'ne göre 10-19 yaş aralığı olarak belirlenen adölesan dönemde görülen gebelikler; ülkemizde ve dünyada önemli bir sağlık sorunu yaratmaktadır. Adölesan gebeler; evrensel sözleşmelerle 18 yaş altı tüm bireylerin çocuk kabul edildiği bir dünyada gebe kalan ve doğum yapan bir çocuk nüfusu temsil etmektedir. Adölesan gebelikler; artmış obstetrik komplikasyonlar nedeniyle yüksek riskli gebeliklerdir ve kız çocuklarında önde gelen mortalite ve morbidite sebebidir. Adölesan gebeliklerin toplumlarda yaygın bir uygulama olan çocuk evliliklerin doğal bir sonucu olması ise, bir insan hakları ihlali olduğu gerçeğini ortaya koymaktadır. Tüm dünyayı ilgilendiren ciddi bir halk sağlığı ve insan hakları sorunu olan çocukluk çağı gebelikleri ve evlilikleriyle küresel mücadele edebilmek için öncelikle gerekli olan toplumsal farkındalığın oluşturulması ve tıbbi, sosyal ve yasal tüm yönleriyle tartışılması gerekmektedir. Çalışmamızda hastanemize başvuran 18 yaş altı gebeliklerin karakteristiklerini; yaş, gebelik özellikleri (gravida, parite, düşük, küretaj, yaşayan çocuk), gebelik yaşı, hastaneye başvuru şekli gibi sosyodemografik ve tıbbi özellikleri üzerinden değerlendirerek adölesan gebelikler açısından bölgemiz profiline ulaşmak, bölgemiz özelliklerini literatür ile karşılaştırarak mevcut olabilecek farklılıkları ortaya koyabilmek, reşit olmayan bu annelerin durumunu çocuk hakları çerçevesinde tanımlayabilmek ve ortaya konulacak çıktılar ile konunun değişik açılardan tartışılabilmesi, toplumsal farkındalık, duyarlılık artışı ve literatüre katkı sağlanması amaçlanmaktadır. Materyal ve Method: Çalışmamız Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi'nde yürütülmüş olup, Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı ve Acil Tıp Ana Bilim Dalı polikliniklerine 01.01.2015-31.12.2021 tarihleri arasındaki 7 yıllık süreçte başvuran/getirilen 18 yaş altı tüm gebeler dahil edilmiştir. Araştırmamız kesitsel tanımlayıcı nitelikte olup; çalışma kapsamına alınan 18 yaş altı 162 gebe olguya ait tıbbi kayıtların, hastane bilgi sistemi üzerinden retrospektif olarak incelenmesi ile yapılmıştır. İstatistiksel analiz için SPSS 15.0 for Windows programı kullanıldı. Gruplarda oranlar Ki Kare testi ile karşılaştırıldı. Alfa anlamlılık seviyesi p˂0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmamıza dahil olan adölesan gebeler; maternal yaş, medeni durum, hastaneye kabul şekli (adli / tıbbi olgu), gebelik haftası, gravida, parite, annenin tıbbi geçmişi, önceki doğurganlık öyküsü, obstetrik komplikasyonlar ve gebeliğin sonuçlanma şekli (normal vajinal yolla doğum, sezaryen, komplet abortus, küretaj) yönünden değerlendirildi. Adölesan gebelerin ilk hastane başvurusunda en küçük gebe yaşının 14 olduğu tespit edilmiş olup, örneklemin yaş ortalaması 16,9±0,9 olarak hesaplanmıştır. 82 (%50,6) olgunun medeni durumu ile ilgili herhangi bir bilginin kayıt edilmediği görülmüştür. Medeni durum bilgisine ulaşılan 80 olgudan 52'sinin (%32,5) resmi nikahlı olduğu, 28'inin (%17,3) bekar olduğu görülmüştür. İmam nikahlı olduğu şeklinde bilgi düşülen olgular da bekar olarak çalışmaya dahil edildi. Olguları yasada belirtildiği şekliyle ele aldığımızda; 17 yaş altı (n=46) 12 gebenin (%42,7) evli olarak kayıt edildiği görüldü. Yapılan incelemede; adli olgu bildirimi yapılan adölesan gebe sayısının 45 (%27,8) olduğu, 116 (%71,6) olgunun tıbbi başvuru olarak kayıtlara geçtiği tespit edildi. 17 yaş altı 13 gebenin (%28,3) ise adli olgu olduğuna dair herhangi bir bilgi girişi olmadığını gördük. Adölesan gebelerin en sık (%37,5), gebeliğin ikinci trimesterende başvurduğu görüldü. Maternal ve fetal komplikasyonlar açısından değerlendirdiğimizde; gebenin yaşı arttıkça maternal komplikasyon oranında gözlenen artış, istatiksel olarak anlamlıydı (p=0,023). Gebeliklerin sonuçlanma şekillerine bakıldığında; 17 yaş altı gebeliklerin %50 oranla en sık küretaj ile sonlandırıldığı, küretaj uygulamasındaki en sık sebebin ise, gebeliğin yasal olarak sonlandırılması yönündeki mahkeme kararları olduğu görüldü. Sonuç: Adölesan gebelikler; yol açtığı obstetrik komplikasyon ve ölümcül sonuçları ile yüksek riskli gebelik olarak kabul edilmektedir. Adölesan çağda gebelik; kız çocuğu üzerinde oluşturabileceği bedensel, zihinsel ve ruhsal travma nedeniyle ciddi bir halk sağlığı sorunu olmasının yanı sıra, çocuğun eğitim ve sosyal hayata erişiminde potansiyel bir engel olduğu için bir çocuk hakları ihlali konusudur. Çalışmamızda resmi nikahı olduğuna dair herhangi bir bilgi girilmeyen adölesan gebeler için adli olgu bildirimi yapılmasında eksiklikler olduğu tespit edildi. Adölesan gebelikler, kişi ve toplum üzerinde yol açtığı olumsuz etkilerin suç teşkil etmesi yönüyle de adli açıdan değerlendirilmesi gereken bir konudur. Adölesan dönemde gebelik saptanması durumunda adli makamlara bildirim yapılması sağlık personelinin adli görevi niteliğindedir. Adli olgunun bildirimi sorumluluğunu yerine getirmemesi durumunda cezai müeyyide uygulanacağı konusunda sağlık çalışanı bilgilendirilmeli ve farkındalığı sağlanmalıdır. Adölesan gebeliğe zemin hazırlayan ve kolaylaştıran her türlü faktörün engellenmesi için; uygulanabilir ve etkili sosyal, hukuki ve ekonomik politikalar geliştirilmelidir. Ayrıca kararlı denetim mekanizmaları ve cezai yaptırımlarla da bu politikaların desteklenmesi gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Adölesan Gebelik, Çocuk Yaşta Evlilik, Medeni Kanun, Adli Tıp.