Karasu (Araban) ve Merzimen (Yavuzeli) derelerinin mevsimsel su kalitesi ve kirlilik düzeylerinin belirlenmesi

Bu araştırma ile Gaziantep ilinin Araban ve Yavuzeli ilçelerinin önemli akarsularından olan, tarımsal sulama amacıyla kullanılan ve tarımsal faaliyetlerin etkisinde bulunan Karasu ve Merzimen Derelerinin mevsimlik organik ve inorganik kirlilik düzeyleri ile bu derelerin su kalitesinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, standart metodlar esas alınarak mevsimsel olarak su örneklemeleri yapılmıştır. Su sıcaklığı ve pH'sı in situ ölçülmüş ve alınan su örnekleri suyun fizikokimyasal parametrelerinin kimyasal oksijen ihtiyacı (KOİ), biyolojik oksijen ihtiyacı (BOİ), askıda katı madde (AKM), toplam azot (TN) ve fosfor (PO4-P) belirlenmesinde, organoklorlu insektisitler (hekzaklorobenzen, alaklor, aldrin, isodrin, alfa-klordan, gama-klordan, endosulfan-I, endosulfan-II, endosulfan sülfat, dieldrin, endrin, toksafen ve 4,4ˊ-DDT) ile ağır metallerin (Pb, Cr, Ni, Cu, Zn ve Fe) varlığının ve düzeylerinin analiz edilmesinde kullanılmıştır. Fizikokimyasal parametrelerden sıcaklığın mevsimsel değişim ile uyumlu olduğu, pH değerleri dikkate alındığında derelerin zayıf bazik karakter gösterdiği ve AKM değerinin yazın azaldığı belirlenmiştir. Su kalite düzeylerinin değerlendirilmesi amacıyla sonuçlar Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği (SKKY) ile karşılaştırıldığında Karasu ve Merzimen Derelerinin sıcaklık, pH, AKM, KOİ ve BOİ değerleri açısından I. sınıf, toplam azot değerleri açısından III., fosfor değerleri için ise II. Sınıf su kalitesine sahip olduğu tespit edilmiştir. Analiz edilen organoklorlu pestisit konsantrasyonlarının içme suyu için Avrupa Komisyonu Yönetmeliği tarafından tanımlanan izin verilebilir sınırların altında olduğu, Merzimen ve Karasu Derelerinde pestisit derişimlerinin mevsimsel olarak anlamlı bir değişiklik göstermediği bulunmuştur. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından önerilen sulama suyundaki maksimum element konsantrasyonlarına göre Karasu Deresinin sulama için uygun olduğu, Merzimen Deresinin Zn içeriğinin ise izin verilen maksimum değerin üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Ağır metal düzeylerinde mevsimsel olarak değişiklikler gözlenmesine rağmen, genel olarak artan ya da azalan yönde bir eğilim belirlenmemiştir.