Karayolu üstyapı işletme aşamasındaki bakım onarım ve ölçme çalışmalarında oluşan hata ve risklerin HTEA, pareto ve AHP yönteminde incelenmesi

Karayolu projeleri, ulaştırma alanında yapılan büyük mühendislik projelerinin başında gelen önemli projeler arasında yer almaktadır. Bir ülkedeki ekonomik, ticaret, eğitim, sağlık, turizm vb. gibi alanlardaki gelişmelerle birlikte, ulaşım konusundaki ihtiyaç da artmakta, karayolu projeleri de bu ihtiyacı karşılayan önemli bir unsur olmaktadır. Bir karayolu projesinin genel olarak projelendirme, inşaat ve işletme aşamaları bulunmaktadır. Özellikle işletme aşamasında, kullanım ve çevre koşullarına da bağlı olarak bir karayolu üstyapısında deformasyon, bozulma ve yıpranmalar oluşabilmektedir. Oluşan bu tahribatlar da büyük miktarlarda bakım, onarım ve ölçme çalışmalarına sebep olmakta, bu da ekonomik açıdan büyük harcamaları meydana getirmektedir. Ayrıca bu çalışmalarda yapılan muhtemel hata ve riskler, bu maliyetlerin daha da çoğalmasına sebep olmaktadır. Bu sebeple bu tür onarım bakım ve ölçme çalışmalarında karşılaşılması muhtemel risklerin ortaya çıkartılarak önlemlerinin de alınması, ekonomik kayıpları oldukça azaltacaktır. Yapılan bu çalışmada, ilk olarak karayolu üstyapısında oluşması muhtemel hata ve riskler, Hata Türü Etkileri Analizi (HTEA) yönteminde incelenmiş ve tespit edilen 15 adet risk ile ilgili olarak Risk Öncelik Sayıları (RÖS) değerleri hesaplanarak, risk seviyeleri belirlenmiştir. Yine bu risk ve hataların oluşması durumunda, alınması gereken önlemler araştırılarak, bu önlemlerin alınması sonrasında da risk ve hataların risk seviyeleri tekrar incelenmiştir. Bu araştırma yapılırken konunun uzmanlarına anket yapılmış ve bu anket için Yalova Üniversitesi'nden etik izin onayı alınmıştır. HTEA analizinde yer alan bu risklerin Pareto ve Analitik Hiyerarşi (AHP) yöntemleri kullanılarak önem sıraları belirlenmeye çalışılmıştır. Yapılan Pareto analizine göre, karayolu işletme aşamasındaki bakım onarım ve ölçme çalışmalarında oluşması muhtemel 15 adet risk ve hatadan ilk sırayı, İşletim sırasında Karayolu kaplamasında oluşan düşey yönlü bozulmalar için yapılan düşey yöndeki ölçme işlerinden (Nivelman, Lidar, Fotogrametrik, Uzaktan Algılama) kaynaklanan hata ve riskler almıştır. AHP yönteminde tespit edilen tüm riskler arasında, bu ilk risk için ağırlık katsayısı 0.227 ile yaklaşık olarak %23 şeklinde tespit edilmiştir. Ayrıca yapılan bu çalışma ile bu alanda çalışan teknik ve idari personellere de bir yol gösterilmesi amaçlanmıştır.