Karbosulfan inhalasyonunun fare testisine ultrastrüktürel etkisi

Ülkemizde, özellikle güney bölgemizde, hem zirai ve hem de sıtma ile mücadelede youn bir ekilde kullanılan karbosulfanın farklı doku ve organlar üzerindeki toksik etkilerini konu alan elektron mikroskobik çalımalara sıklıkla rastlanılmasına karın testis üzerine yapılmı ultrastrüktürel bir çalımaya literatürde rastlanamamaktadır. Bu çalımada karbosulfanın testisler üzerine olası etkilerinin ince yapı düzeyinde aratırılması amaçlandı. 60 farenin deney kapsamına alındıı bu çalımada fareler 6 gruba ayrıldı. 1. grup 1 gün süreyle, 2.grup 3 gün süreyle, 3.grup 7 gün süreyle, 4.grup 14 gün süreyle ve 5.grup 28 gün süreyle günde 2 saat 0.20 mg/m3 karbosulfan inhalasyonuna maruz bırakıldı. Her gruptan 5'er hayvan son inhalasyondan 24 saat sonra, geriye kalanlar ise 28 gün sonra sakrifiye edilerek kan ve doku örnekleri alındı. 6. grup kontrol grubu olarak kabul edildi. Dokular elektron mikroskobu ile incelendi. Kan örneklerinde testosteron hormonu seviyelerine bakıldı. Karbosulfan inhalasyonuna tabii tutulmu farelerin kan testosteron düzeylerinde hafif bir artı gözlenirken inhalasyonu takiben 28 gün bekleme süresine alınmı farelerde kan testosteron düzeyleri hemen hemen kontrol grubundan ölçülen deerlere yaklamıtı. 1-3 gün süre ile karbosulfan inhalasyonu uygulanmı farelerin testislerinde membrana propriada ve seminiferöz epitelde belirgin bir deiiklie rastlanamamakla beraber, 7-28 gün süre ile inhalasyon uygulanmı olan farelerde membrana propriada kollajen liflerin miktarı artmı ve myoid hücreler daha da elektron dens hale gelmiti. Membrana proprianın total kalınlıı hafifçe artmıtı ve bazal lamina kıvrıntılı (ondülalı) bir seyir izlemekteydi. Sertoli hücreleri agranüler endoplazmik retikulum sisternalarının genilemesine balı olarak `'köpüümsü hücre'' eklini almılardı. Bazı alanlarda da Sertoli hücreleri ile yakın ilikili hiçbir spermatojenik hücre bulunmaz iken dier bazı spermatojenik hücreler tam bir nekroza uramıtı ve hücre kalıntıları ortamda serbest halde gözlenmekteydi. Karbosulfan inhalasyonunu takiben 28 gün bekleme süresinden sonra gerek membrana propriada ve gerekse seminiferöz epitel hücrelerinde görülen dejeneratif deiikliklerin ortadan kalkmı oldukları dikkati çekmekteydi. Karbosulfan inhalasyonunu takiben kan testosteron düzeyinin dümesi testiküler fonksiyonlarda endokrinolojik bir bozukluu gösterirken inhalasyondan 7-28 gün sonra ultrastrüktürel dejenerasyon belirtileri de ortaya çıkmaktadır. Dier taraftan, inhalasyondan sonra 1. ve 3. günlerde seminiferöz tübülde ultrastrüktürel dejenerasyon belirtilerinin hemen hemen hiç gözlenememesi hücrelerin normal yapılarını korumakta olduunu iaret etmektedir. Nitekim, inhalasyondan sonra 28 gün bekletilen farelerin testislerinin incelenmesinde seminiferöz tübül hücrelerinin normal görünüm sergiledikleri dikkati çekmektedir ki bu da hücresel harabiyetin geriye dönüebilir nitelikte olduunu düündürmektedir. Ayrıca, membrana propriada gözlenen kalınlama interstisyumdan seminiferöz tübül içerisine madde geçiini engellediini akla getirirken, bazal laminanın kıvrıntılı bir hal alarak yüzey alanını geniletmesi, dolayısıyla, madde geçi alanını arttırması bir miktar olsa da madde geçi kaybını kompanse ettii kanaatini uyandırmaktadır.