Karşılaştırmalı edebiyat bağlamında fantastik edebiyat: J.R.R. Tolkien ve Barış Müstecaplıoğlu'nun eserleri

Bu çalışmada fantastik edebiyatın Karşılaştırmalı Edebiyat bağlamında nasıl bir yere sahip olduğu araştırıldı. Baskın edebiyat anlayışlarında ciddi bir edebiyat türü olarak nitelendirilmeyen fantastik edebiyatın, kuramsal olarak kanonik edebiyatların çevresinde yer alan, son yirmi yılda dijitalleşmeyle beraber edebiyat faaliyetinin dönüşmesine paralel olarak yükselişte olduğu görülmüştür. Romantizm akımından beslenen bir tür olarak fantastik edebiyatın toplumsal sorunlara ve bireyin arayışlarına karşılık geldiğinden her dönem farklı temalarla dinamik bir yapıya sahip olduğu görülür. Tolkien ve Müstecaplıoğlu'nun farklı yaklaşımlarının türün sergilediği değişimlerle koşut olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Tolkien geleneksel toplum ve din motivasyonuna sahipken Müstecaplıoğlu aydınlanmacı bir yaklaşıma sahiptir. Tolkien türün kurucusu olarak amaçlamadan ulusaşırı fantastik repertuvarın kurucusu olmuştur. Müstecaplıoğlu ise bilinçli bir şekilde ulusal kültür unsurlarını kullanmadan metinler kaleme almış; bu unsurlardan faydalandığı zaman da onları fantastik evrenin unsurlarına dönüştürmüştür. Dünya Edebiyatı kavramı, bu çalışmada metinler kümesi olarak değil dinamik bir süreç olarak edebiyat faaliyetinin ulusaşırı olduğu kadar ulusal alandaki etkilerine karşılık gelen bir fenomen olarak kullanılmıştır. Bu açıdan da fantastik edebiyat, üretilen hikâyeler etrafında toplanan hayali cemaatlerin ulusaşırı konumuna dayanarak Dünya Edebiyatının bir unsuru olarak kabul edilmiştir. İki yazar da dünyada dolaşımda olan fantastik edebiyat repertuvarına dayanan ulusaşırı metinleriyle Dünya Edebiyatının bir parçasıdır.