Kavramsal sanat paradigmasında çalgı yapım; lutiyeliğin postmodern duysal tasarım alanlarına dönüştürücü izdüşümleri

Sesin tasarımsal bir malzeme olarak "işlevsel" ve "kavramsal" özelliklerinin keşfedilmeye başladığı 20. Yüzyılda yaşanan duysal paradigma değişimleri avangart müzik ve çalgıyapım pratiklerine de yansıyarak köklü dönüşümlere vesile olur. Yüzyıl boyunca ardı ardına gelen "kavramsal" dönüşümler bu süreci daha derinleştirir. Diğer taraftan yaşanan sessel farkındalık, ses fenomenin dışavurumsal bir tasarım dili olarak daha da ilgi çekici hâle gelmesine ve buna koşut sanatçıların kavramsal arkaplanlı yenilikçi ve yaratıcı üretimler vermesine olanak tanır. Kavramsallığı ön planda tutan bu derinlikli üretimler ortaya çıkmaya başladıkça yerleşik müzik kanonunun hâkim olamadığı, anlaşılması ve kontrol edilmesi güç, alışılmadık birçok değişkenli besteleme, icra ve enstrüman tasarım yaklaşımı gündeme gelir, ancak uzun süreler kabul görmez ve "ötekileştirilir". Özellikle ses sistemleri üzerine köklü değişimlerin gerçekleştiği müzik ve duysal tasarım pratiklerinde buna koşut yeni enstrümanlar yaratmaya başlayan ve 20. Yüzyılda çok fazla anlaşılamayan ya da görmezden gelinen birçok besteci ve ürettikleri yaratıcı enstrümanlar, 21. Yüzyıl müziğinin yenilikçi çalgıyapım anlayışının yapı taşlarını oluştururlar ve bu anlayış gerçekleşen mekatronik, dijital, yapay zekâ vb. gibi teknolojik sistemlerle daha da pekişir. Tüm bunların bir yansıması olarak 21. Yüzyılda sound art ve sound sculpture gibi sanatsal alanlar ve yenilikçi/yaratıcı enstrüman tasarımı gibi alanlar arasındaki yapısal ve "kavramsal" sınırlar muğlaklaşır ve benzeşir. İçinde yaşadığımız yüzyılın Zeitgeist'ına uygun olarak çeşitli dönüşümler gerçekleştiren çalgıyapım alanlarıysa akademik olarak da tüm bu dönüşümlerden etkilenir. Bu tez çalışmasında tüm bu yenilikçi ve yaratıcı çalgıyapım pratiklerinin akademik konumlanışları irdelenirken alternatif ve yenilikçi bir yaklaşım olarak "Kavramsal Enstrüman Tasarımı" kavramı önerilir ve genel olarak "Çalgıyapım süreçlerinde tükenen tasarım ve üretim pratiklerinde kavramsal sanat ve tasarım kökenli bir üretim anlayışı yeni ve yaratıcı bir çözüm sunabilir mi?" sorusu üzerine odaklanılır.