Kaynak alabalığı (Salvelinus fontinalis Mitchill, 1814)'nın spermatolojik özellikleri ve spermanın kısa süreli muhafazası

Bu araştırmada kaynak alabalığı (Salvelinus fontinalis Mitchill, 1814)?nın başlıca spermatolojik özellikleri belirlenerek, üreme mevsimi boyunca sperma kalitesinde meydana gelen değişimler ve farklı sulandırıcılar ile sulandırılan spermalarda sulandırıcıların sperma üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Araştırmada üreme sezonu boyunca 20 adet erkek damızlık kaynak alabalığı kullanılmıştır. Erkek damızlıklardan sperma abdominal masaj yöntemi ile alınmış ve alınan spermalarda; miktar, motilite oranı, motilite süresi, sperma yoğunluğu, spermatokrit oranı ve sperma pH?sı belirlenmiştir. Sperması sağılan balıkların canlı ağırlık ve total boyları belirlenerek, spermatolojik özellikler ile canlı ağırlık ve uzunluk arasındaki korelâsyonlar değerlendirilmiştir. Kaynak alabalıklarında sperma üretiminin ekim ayında başladığı ve mart ayında sona erdiği gözlenmiştir. Ekim ayından itibaren artmaya başlayan sperma miktarının aralık ayında 8,10±0,86 ml ile maksimum düzeye çıktığı saptanmış, aylar arasındaki farklar istatistiksel olarak önemli bulunmuştur (p<0,05). Üreme mevsiminde ortalama motilite %64,60±10,03 ile %98,30±1,67, motilite süresi 38,30±4,26 s ile 60,70±4,70 s arasında belirlenmiş, farklar istatistiksel olarak önemli bulunmamıştır (p>0,05). Spermatozoa yoğunluğu en yüksek kasım ayında 9,10±1,16x109 sp/ml, en düşük mart ayında 2,42±1,30x109 sp/ml, spermatokrit oranı en yüksek ocak ayında %23,71±2,26; en düşük mart ayında %13,28±4,67 olarak tespit edilmiş, aylar arasında gözlenen farklar ise istatistiksel olarak önemli bulunmamıştır (p>0,05). pH değeri en düşük 6,87±0,03 ile kasım ayında; en yüksek 7,67±0,17 ile mart ayında tespit edilmiş, aylar arasında gözlenen farklar ise önemli bulunmuştur (p<0,05). Spermamın kısa süreli muhafazasında, spermalar 4 farklı sulandırıcı ile 1:3 oranında sulandırılarak 4 farklı deneme grubu oluşturulmuş, kontrol grubu olarak ise sulandırılmamış spermalar kullanılmış ve +4°C depolanmıştır. Bu çalışmada kullanılan sulandırıcıların kaynak alabalığı spermasının kısa süreli muhafazası için uygun olmadığı görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Kaynak Alabalığı, Salvelinus fontinalis, semen, sulandırıcı