Kaynak parametrelerinin ötektoid altı çeliklerin tane yapısı ve mekanik özelliklere etkisi

ÖZET Günümüzde metal konstriksiyonları düşük - orta dayanımda ve az - düşük alaşımlı ötektoit altı çeliklerden yapılır. Bu konstriksiyonların imalatında ise en çok kaynak kullanılmaktadır. Bundan dolayı yapılan konstriksiyonların en tehlikeli yeri kaynakla birleştirilen kaynak dikişi bölgesidir. Kaynak sırasında iç ve dış faktörlerden dolayı kaynaklanan metalin dengesi bozulur. Önceden sahip olduğu iç yapı kaynaktan sonra değişik yapılara örneğin martenzit yapıya dönüşür. Sonuçta metalin sertliği artar plastikliği azalır ve gevrek kırılma ihtimali artar. Tam otomatik toz altı kaynağı ile 12 mm. kalınlığında birleştirilen düşük karbonlu bir çelikten elde edilen dikişlerden kaynak bölgesinden ve İT AB' den standart çekme numuneleri çekme gerilmesi deneyine tabi tutulur. Deneyden elde edilen akma gerilimi değerleri özel formüller kullanılarak bunların sıcaklığa bağlılı akma gerilimleri belirlenir. Ayrıca her bölgenin sertlik ve ortalama tane büyüklükleri hesaplanarak tablo halinde gösterilmiştir. Bu çalışmaları yapmaktaki amacımız; bütün kaynaklı konstriksiyonların akma gerilimleri esas metalin akma gerilimi esas alınarak yapılmaktadır. Sıcaklığın ve yükleme şartlarının değişmesi çeşitli gerilim konsantrasyonlarını etkiler. Bunun sonucunda plastikliğini kaybeden metal gevrek olarak kırılabilir. Bundan dolayı litaratürde verilen formüller kullanılarak kaynakmetalinin gevrek - sünek kırılma sıcaklıkları hesaplanır. Bu hesaplamalarda Skop / öak oranı ile Gi/gj oranı eşitliklerinden hangi hataların hangi sıcaklıkta gevrek - sünek kırılmasına sebep olabileceği bulunabilir. Yapılan çalışmalar sonucunda oda sıcaklığında bir tane numuneyi çekme deneyine tabi tutarak elde edilen kopma ve akma değerleri matematiksel bir yöntemle akma geriliminin sıcaklığa bağlılığı hesaplanmış olur. Bu elde edilen değerler özel formüller ile hesaplanıp gevrek sünek kırılma sınırları bulunur. xıı