Kayısı ve şeftali çekirdeği ile badem kabuğu karışımından hazırlanmış olan aktif karbon ile sulu ortamlardan anyonik ve katyonik yapılı kirleticilerin giderilmesi

Farklı türdeki endüstrilerin sebep olduğu atık suların kullanımı ve depolanması sırasında meydana gelen sızıntı sonucu yeraltı sularında, ağır metal kirliliğine rastlanmaktadır. Nikel ve krom bu kirlenmiş yeraltı sularında bulunan yaygın ağır metallerdendir. Bu iki ağır metalde hem toksik hem de kanserojendir. Bu nedenle gerek nikel ve gerekse krom gibi ağır metal içeren atık suların çevreye verilmeden önce uygun tekniklerle arıtılması ve metal konsantrasyonunun müsaade edilebilir limite düşürülmesi gerekmektedir. Başlıca ağır metal giderme yöntemleri olarak kimyasal çöktürme, iyon değiştirme, ters osmoz, membran filtrasyonu, çözücü ekstraksiyonu ve adsorpsiyonu sayabilir. Bu teknolojiler arasında, adsorpsiyon prosesi yüksek adsorpsiyon kapasitesi, kolay kullanımı, düşük işletme maliyeti ve çevre dostu doğa özellikleri nedeniyle ağır metal iyonlarının uzaklaştırılması için en etkili ve yaygın kullanılan yöntem olarak kabul edilmektedir. Sabit yataklı kolonların adsorpsiyon performansı ise kolon deneylerinden elde edilen breakthrough eğrileri kavramı ile açıklanmaktadır. Bu eğrinin şekli ve kırılma noktasının görünme zamanı adsorpsiyon kolonunun işleyişini ve dinamik cevabını belirlemek için önemli özelliklerdir. Bu deneysel çalışmada kayısı ve şeftali çekirdeği kabuğu ile badem kabuğu karışımından daha önceden hazırlanmış aktif karbon kullanılarak sabit yataklı kolonda sulu çözeltilerden Ni(II) ve Cr(VI) 'nın adsorpsiyon verimi üzerine akış hızı, pH, başlangıç metal konsantrasyonu, adsorbent yatak yüksekliği ve sıcaklık gibi çalışma parametrelerinin etkisi deneysel olarak çalışılmıştır. Breakthrough eğrilerini tahmin etmek ve kolonun kinetik parametrelerini belirlemek için Adams-Bohart, Thomas ve Yoon –Nelson gibi üç farklı kinetik model kullanılmıştır. Kolon deneylerinin 1. aşamasında Ni(II) metalinin giderimi incelendi. Yapılan iki deney sonucunda Ni(II) giderimi için kullanılan aktif karbonun, adsorpsiyon kapasitesinin düşük çıktığı görülmüştür. Bu nedenle diğer parametreler incelenmemiştir. 2. aşamasında ise Cr(VI) giderimi için deneyler yapılmıştır. Adsorpsiyon kapasitesi yatak yüksekliği ve başlangıç Cr(VI) konsantrasyonu artmasıyla artmış, ancak akış hızı, pH ve çalışma sıcaklığının artmasıyla azalmıştır. Cr(VI) 'nın aktif karbon üzerine adsorpsiyon kapasitesinin çözelti pH'ına kuvvetli bağlı olduğu görülmüştür. Adams-Bohart modelinin breakthrough eğrilerinin sadece başlangıç bölgesi için (Ct/C0 < 0.5 değeri) uygun olduğu, breakthrough eğrilerinin tamamı için ise Thomas modelinin daha uygun olduğu belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar üçlü karışımdan hazırlanmış olan aktif karbonun, sulu çözeltilerden pozitif yüklü katyonik Ni(II) iyonunu adsorplamadığı fakat anyonik yapıdaki Cr(VI) iyonlarının gideriminde etkili ve çevre dostu bir adsorbent olarak kullanılabileceğini göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Ni(II) ve Cr(VI), Adsorpsiyon, Aktif Karbon, Sabit Yataklı Kolon