Kayseri şehrinde hava kirliliğinin zamansal değişimi ve coğrafi koşullarla ilişkisi

19. yy'da ki Sanayi Devrimiyle tüm dünyada şehirleşmenin, fosil yakıt kullanımının, motorlu araç sayısının artması, atmosferde; metan (CH4), karbondioksit (CO2) ve kükürtdioksit (SO2) gibi kirleticilerin konsantrasyonun artmasına neden olmuş, bu durum solunan havanın kalitesini düşürmüştür. Bu çalışmada Kayseri şehrinde hava kirliliğinin etkileri, zamansal değişimi ve coğrafi koşullarla ilişkisi değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında Kocasinan ve Melikgazi ilçelerindeki Hürriyet, Organize Sanayi Bölgesi (OSB) ve Trafik hava kalitesi ölçüm istasyonlarının; 2008-2021 yılları arasını kapsayan verilerinden faydalanılarak şehirde; hava kirliliğinin zamansal (aylara ve yıllara göre) ve mekansal değişiminin ve bu değişim üzerinde etkili olan faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaca yönelik olarak; şehirdeki 3 istasyonun aylık ortalama kükürtdioksit (SO2) ve partikül madde (PM10) verileri analiz edilmiştir. Bunun yanı sıra Kayseri, 7. Bölge Meteoroloji Müdürlüğüne ait meteorolojik parametreler ile atmosferik kirleticiler ilişkilendirilmiştir. Zaman serilerindeki trendin varlığını ve büyüklüğünü tespit edebilmek için non-parametrik testlerden Mann-Kendall kullanılmıştır. Araştırma sahasında SO2 ve PM10 değerleri Hürriyet istasyonunda en yüksek, OSB istasyonunda ise en düşüktür. Hürriyet istasyonunda yerleşme ve trafiğin daha yoğun olmasının bu duruma sebep olduğu düşünülmektedir. Kayseri'de yıllık ortalama sıcaklığa ve kış sıcaklıklarına bağlı olarak yılın bir bölümünde ısınma kaynaklı fosil yakıt tüketimi artmaktadır. Araştırma sahasında 2008-2021 yılları arasında, doğalgaz kullanımının artması, yasal düzenlemeler ve kış sıcaklıklarının yükselmesine bağlı olarak PM10 ve SO2 düzeyleri düşmüştür. Ancak ortalamalar halen WHO sınırlarının üzerindedir. Hava kirliliğini en az seviyeye indirgemek için doğalgaz kullanımının yaygınlaştırılması, gerekli yasal düzenlemelerin yapılması ve toplumun bilinçlendirilmesi gerekmektedir.