Kazanç yönetimi ve kurumsal sürdürülebilirlik performansı ilişkisi: Borsa İstanbul ve Dow Jones dünya sürdürülebilirlik endeksleri karşılaştırması

Finansal raporlama, işletme paydaşlarının karar alırken doğru, güvenilir ve faydalı finansal bilgiyi sağlama görevini üstlenmektedir. Bilgi kalitesinin düşük olması veya paylaşılan bilgilerin çarpıtılması, paydaşların yanlış karar almalarına sebep olabilmektedir. Finansal raporlar hazırlanırken bilginin şekillenmesinde, işletme yöneticilerinin belirleyici bir rolü bulunmaktadır. Finansal raporlarda, yasal esnekliklerden ve muhasebe politikalarındaki seçim haklarından yararlanarak yönetsel amaçlarla kazançlarını şekillendirme süreci, kazanç yönetimi olarak adlandırılmaktadır. Bu anlamda, kurumsal sürdürülebilirlik performansı ve yöneticilerin kazanç yönetimi uygulamalarına eğilimleri arasında pozitif ya da negatif yönde şekillenebileceği önemli bir ilişki bulunmaktadır. Bu tezin temel amacı, dünya çapında önemli bir konuma gelen sürdürülebilirlik yaklaşımını benimseyen ve temsilcileri niteliğindeki endeksler seçilerek işletmelerin yönetişim performansları ile kazanç yönetimi ve kazanç kalitesi arasındaki ilişkiyi İki Aşamalı Model ile ölçmektir. Türkiye'yi temsilen BİST Sürdürülebilirlik Endeksi'ndeki 29 işletmenin ve küresel düzeyi temsilen Dow Jones Sürdürülebilirlik Dünya Endeksi'ndeki 231 işletmenin 2018-2022 yılları arasındaki verileri çalışmaya dahil edilmiştir. Analizin birinci aşamasında ESG'nin Çevre, Sosyal ve Yönetişim performansları ayrı ayrı modele eklenerek 1. tahakkuk esaslı kazanç yönetimi, 2. gerçek kazanç yönetimi ve 3. kazanç kalitesi ile ilişkisi üç farklı çerçeveden incelenmiştir. İkinci aşamada ise Yönetişim performansı çıkartılarak Yönetişim alt bileşenlerini temsil eden 16 değişken modele dahil edilerek model yeniden kurgulanmıştır. Böylelikle Yönetişim performansı bileşenlerinin işletmelerin kazanç yönetimi ve kazanç kalitesi arasındaki ilişki derinlemesine incelenmiştir. Çalışmada elde edilen bulgular, kazanç yönetimi ve kazanç kalitesi ile yönetişim performansları arasındaki ilişki açısından her iki örneklemde çoğunlukla farklı sonuçlar ortaya koymaktadır. BİST Sürdürülebilirlik Örneklemindeki işletmeler için sadece Yönetim teması değişkenleri anlamlı çıkmakta; DJSI Dünya Örneklemindeki işletmeler için Yönetim ve Hissedar temaları baskınken KSS Stratejisinin de özellikle gerçek kazanç yönetimi ve kazanç kalitesi üzerinde etkili olduğu görülmektedir. BİST Sürdürülebilirlik Örneklemindeki işletmeler için kazanç yönetimi uygulamalarının, hissedar kaynaklı ya da KSS ile ilişkili olmadığı, daha çok Yönetim Kurulu kaynaklı olduğu söylenebilmektedir. Hissedar baskısı ve KSS ilişkisinin DJSI Dünya Örneklemi için varlığı söz konusu olmaktadır.