Kıbrıs Haçlı Krallığı'nın kuruluşu (1191-1205)

Bütün semavi dinler için çok değerli olan kutsal şehir Kudüs'ün Eyyubî hükümdarı Selâhaddîn Eyyûbî (1171-1193) tarafından 1187 yılında Hittîn Savaşı'nın ardından Hıristiyanlardan geri alınması Avrupa'da büyük yankı uyandırdı. Kudüs'ün kaybı üzerine Papalık derhal harekete geçerek etkili bir şekilde yeni Haçlı Seferi çağrısında bulundu. Avrupa'nın önemli güçlerinden olan İngiltere ve Fransa papanın bu çağrısına olumlu cevap verselerde o sırada birbirleriyle mücadele halinde oldukları için hemen Doğu'ya hareket edemediler. Sonunda İngiltere Kralı I. Richard (1157-1199) ve Fransa Kralı II. Philippe (1179-1223) deniz yoluyla, Alman İmparatoru I. Fredeirich (1155-1190) ise Anadolu'dan geçmek niyetiyle Doğu'ya tevcih ettiler. Üçüncü Haçlı Seferi'nde Alman orduları, Anadolu'da Türklerin başarılı mücadelesi sonucunda güç kaybetti ve İmparatorun 1190'da Silifke Nehri'nde boğulmasıyla bu Haçlı Seferi Almanlar adına büyük ölçüde başarısızlıkla sonuçlandı. Seferin diğer cephesindeyse Fransızlar deniz yoluyla Akkâ'ya ulaştılar ve Üçüncü Haçlı Seferi'nin önemli bir kazancını teşkil edecek olan Akkâ kuşatmasına katıldılar. İngilizler ise kralları I. Richard önderliğinde farklı bir süreç yaşadılar. Akkâ'ya ulaşmak amacıyla Messina'dan harekete geçen İngiliz filosu fırtına yüzünden Kıbrıs'a sürüklendiğinde adanın hâkimi Vali Isaakios Dukas Komnenos, I. Richard'ın nişanlısı Berengaria ve kız kardeşi Johanna'ya kötü davranınca İngiltere Kralı Kıbrıs'a asker çıkarıp Isaakios ile mücadeleye girişti. Bunu takiben Kudüs'ü kaybetmiş olan Guy de Lusignan'in da aralarında bulunduğu bir heyetin Filistin'den gelip Richard'ın huzuruna çıkmasından sonra adanın zaptı hususunda taraflar arasında fikir birliği sağlandı ve Guy de Lusignan liderliğinde Vali Isaakios Dukas Komnenos etkisiz hale getirilerek ada tamamen zaptedildi. I. Richard ise Kıbrıs'ın ele geçirilmesinden sonra doğuya yönelerek Akkâ önünde Fransız ordusuna katıldı. Ardından Haçlıların şiddetli hücumu karşısında daha fazla dayanamayan Akkâ garnizonu teslim olsa da Richard, kazandığı başarılara rağmen Selâhaddîn karşısında istenilen başarıyı elde edemedi ve Kudüs'e ulaşması mümkün olmadı. Kıbrıs'ta ise İngiliz idaresine karşı çıkan isyan sonucunda Richard adayı Templier tarikatına satarak mevcut sorundan kurtulmak istedi. Templierlerin adadaki idaresi ise sorunların daha da büyümesine sebebiyet verdi. Nitekim Templierler, Nisan 1192'de çıkan isyanı kanlı bir şekilde bastırdı ve ada Kral I. Richard'a geri verilmek istendi. O ise artık Doğu'da barınamayacak olan eski Kudüs Kralı Guy de Lusignan'in adayı satın almasına olanak sağladı Böylece 1192 yılında Guy de Lusignan ada yönetimini devralmasıyla Kıbrıs'ta resmen Lusignanlerin hâkimiyeti başladı. Guy de Lusignan (1192-1194) Kıbrıs'ta kalıcı bir krallığın temellerini atmak için tüm gücüyle çaba sarf etse de hakiki manada krallığın temellerini halefi Amaury de Lusignan (1194- 1205) attı. 1194 yılında kardeşinin ölümüyle başa geçen Amaury, hüküm sürdüğü yıllarda Akkâ (Kudüs) Krallığı'na karşı üstünlük mücadelesine girişti ve Henry de Champagne'in (1192-1197) de ölümüyle iki krallığı şahsında birleştirdi. Ayrıca Alman İmparatoru VI. Heinrich (1191-1197) ile de temasa geçerek krallık unvanıyla taçlandırıldı (1197). Bunun yanısıra Kıbrıs'ta Lâtin Kilisesi'nin kurulmasını da sağlayan Amaury de Lusignan, siyasî, dinî, ekonomik, idarî ve hukukî pek çok alanda Kıbrıs Haçlı Krallığı'nı teşkilatlandırıp uzun yıllar varlığını koruyacak krallığın esasını güçlü bir şekilde oluşturdu.