Kıbrıs özelinde yaşanan doğalgaz sorununa ilişkin Doğu Akdeniz devletlerinin ortaya koyduğu yaklaşımlar (2006-2017)

Stratejik önemi ve tartışmalı statüsü ile Doğu Akdeniz jeopolitiğinde ciddi bir gündem maddesi teşkil eden Kıbrıs, bölge ülkelerinin Ada civarında keşfedilen hidrokarbon kaynaklarına yönelik politikaları çerçevesinde yoğunluğu gittikçe artan tartışmalara konu olmaktadır. Bölge devletlerinin Ada çevresindeki hidrokarbon enerji kaynaklarına yönelik jeopolitik yaklaşımları, Doğu Akdeniz'in deniz yetki alanlarının paylaşımında belirsizliğe neden olmakta ve kritik hassasiyetler üzerine kurulu barışı ve güvenliği tehdit ederek gerek bölgesel gerekse küresel anlamda riskler arz etmektedir. Yapıcı ve barışçıl siyasi yaklaşımların göz ardı edilmesi durumunda, Doğu Akdeniz'deki söz konusu gerginliğin bölge ile sınırlı kalmayıp küresel boyuta ulaşabilecek nitelikte kriz ve çatışmalara sahne olabileceğini söylemek mümkündür. Bu ortamda Kıbrıs'ın tartışmalı statüsü ve Ada'nın Münhasır Ekonomik Bölgesi'nde (MEB) Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin (GKRY) tek taraflı doğalgaz arama ve işletim ruhsatı vermesi, bölge ülkeleri arasında sorunlar yaşanmasına ve hâlihazırdaki ihtilafların gittikçe karmaşıklaşmasına sebep olmaktadır. Kıbrıs'ın statüsünün, Doğu Akdeniz'deki MEB ilan ve antlaşmalarının, Kıbrıs Adası MEB'indeki doğalgaz rezervlerinin ve verilen doğalgaz işletim ruhsatlarının, Doğu Akdeniz'de Kıbrıs özelinde doğalgaz sorunu yaşanmasına sebebiyet vermesi bu çalışmanın hipotezini teşkil etmektedir. Bu çerçevede, Doğu Akdeniz Devletlerinin Kıbrıs özelindeki doğalgaz varlığına yönelik siyasi yaklaşımlarının bir taraftan çıkar odaklı geleneksel güvenlik yaklaşımıyla analiz edilmesi diğer taraftan da uluslararası hukuk kuralları paralelinde Normatif bir yaklaşım çerçevesinde değerlendirilmesiyle literatürdeki önemli bir eksikliğin giderilmesi hedeflenmektedir. Her geçen gün artan enerji ihtiyacı, bir yandan bölge devletlerinin birbirleriyle deniz yetki alanlarında işbirliği yapmasına ve enerji ihalelerinin çok uluslu şirketlerin oluşturduğu konsorsiyumlara verilmesiyle küresel işbirliği ortamının şekillenmesine imkân sağlamaktadır. Diğer taraftan ise, gerek bölge devletlerinin gerekse küresel güçlerin izlediği güç maksimizasyonu temelli politikalar, Doğu Akdeniz'in barış ortamına istikrarsızlaştırıcı yönde bir etkide bulunmaktadır. Sonuç olarak; Kıbrıs özelindeki doğalgaz varlığına yönelik olarak bölgede yer alan devletler ile küresel güçlerin ya Normatif bir yaklaşımla dünya barışına katkı sağlayacağı, ya da Realist bir yaklaşım çerçevesinde daha fazla güç arayışı ile bölgede çatışma riskini artırabileceğini söylemek mümkündür.