Kelamda vesvese kavramı

Bu araştırmada; nefs, cin ve şeytânın, insanların kalbine şer ve hayırsız şeyleri telkin ‎etmesi, akla ve kalbe yararı olmayan düşünceler atması ‎manasına gelen vesvesenin, ‎itikadi alandaki etkileri ele alınmıştır. ‎Araştırmamızda nitel araştırma yöntemi ‎kullanılmış olup ilk olarak vesvese kavramının ‎tanımı yapılmış, sonrasında islami ilimler ‎noktasında vesvese konusuna temas edilmiştir. Daha sonra vesvese ile psikoloji ilminde ‎psikolojik bir rahatsızlık olan ve dini obsesyon kavramlarının benzer yönleri ele alınmış, ‎itikadi noktada kalbe gelen vesveselerin insanda günahkârlık ve suçluluk duygusuna ‎neden olduğu ve insanda yoğun bir kaygıya yol açtığı üzerinde durulmuştur. ‎ Çalışmamızda her ne kadar aksi görüş beyan eden âlimler olsa da islam ‎âlimlerinin ekserisinin ifade ettiği üzere şeytanlar, peygamberlere de vesvese girişiminde ‎bulunabilmektedir. Fakat Allah, peygamberlerin ismet sıfatı gereği şeytanların bu ‎vesveselerini boşa çıkarmış ve peygamberlerini günah işlemekten muhafaza etmiştir. ‎Çalışmamızda değindiğimiz bir diğer konu ise Allah'ın veli kulları olarak bilinen takvalı ‎ve ihlaslı kulların da şeytanların vesvesesine maruz kalabileceğidir. Bu noktada her ne ‎kadar bu salih kullara şeytanların etkisinin olamayacağı görüşünde olan âlimler olsa da ‎ekser ulema veli kullara da şeytanın vesvese verebilecği görüşündedirler. Onlar her ne ‎kadar peygamberler gibi ismet sıfatına haiz olmasalar da takvaları ve ihlasları sayesinde ‎şeytanların vesveselerinden daha az etkilenmişlerdir. ‎ Cenab-ı Hakk vesveselerin kaynağı olan şeytanları, insanların zarar görmesi için ‎değil; herşey zıddı ile bilinir kaidesince şerrin ve hayrın bilinmesi, samimi kulların tespit ‎edilmesi, gafletin dağıtılması, salih kuların Allah'a sığınması ve âlemin tefekkür edilmesi ‎gibi insanların yararına olacak pek çok hikmetlere binaen yaratmıştır. Bu vesveselere ‎uymak ya da uymamak iradesini de Allah insana vermiştir. Yani insan bu vesveselere tabi ‎olarak iradesini kötüye kullanıp günaha işleyebileceği gibi bu vesveseleri uygulamayıp ‎Allah'a tabi olarak sevap da işleyebilmektedir. Şeytanın bu noktada insana zorla günah ‎işlettirebilme gibi bir gücü ve kudreti yoktur. O, ancak kötülükleri vesvese suretinde ‎telkin edebilir. Bu telkinler uygulanmadığı ve hayata tatbik edilmediği sürece insana bir ‎zararı olmayacaktır. ‎ Şeytanın itikadi noktada pek çok vesveseleri olmakla birlikte bunların başında ‎Allah'a iman hususundaki vesveseleri gelmektedir. Şeytan; "Allah var mı yok mu?" , ‎‎"Allah'ı Kim Yarattı?" , "Allah'ı Neden Göremiyorum?" , "Allah Kaldıramayacağı Taş ‎Yaratabilir Mi?" gibi birtakım vesveseler ile insanın Allah'a olan inancını, ahiret'in ‎varlığı hususundaki vesveseler ile ise onun ahirete olan inancını sarsmak ister. Bu ‎vesveselerden korunmak için; öncelikle bu vesveselerin nefs ve şeytandan geldiği ‎bilinciyle Allah'a sığınılmalıdır. Kuran-ı Kerim tefekkür edilerek okunmalı, Allah'ı zikir ‎ile meşgul olunmalıdır. Tuzak bilinirse etkisiz kalır düsturuyla şeytanın tuzakları ve ‎telkinleri bilinmeli ve gelen vesveselerin tersi yapılmalıdır. Son olarak ise; gelen ‎vesveseler çok yoğun ve insanı aşırı derecede meşgul edecek durumda ise yani psiklojik ‎hasatalık seviyesine ulaşmış ise psikologlardan da destek alınmalıdır. ‎