Kemik iliğinde fibrozis ve anjiyogenezisin engraftman üzerine etkisi

AMAÇ VE HİPOTEZ: Bu çalışmada hematolojik malignitelerde kemik iliğindeki fibrozis ve anjiyogenezisin engraftman sürecisine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır.YÖNTEM: Çalışmaya, Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi (DEÜTF) hematoloji bilim dalında 2003-2008 yıllarında otolog (n=37) ve allogeneik (n=3) periferik kök hücre nakli yapılan multipl myelom (n=26), amiloidoz (n=1), plazmasitom(n=1), hodgkin (n=6)-hodgkin dışı (n=6) lenfoma tanılı 40 hasta (yaş ortalaması 48,50±14,31 yıl, 23 erkek, 17 kadın) alınmıştır. Hastaların transplantasyondan önceki son kemik iliklerinde myelofibrozis derecesi 0-3 arasında skorlandı, anjiyogenezis için birim tümör dokuya düşen damar yoğunluğu (VSD) ve birim alana düşen mikrodamar sayısı (NVES) olarak hesaplandı. CD 34+ hücre miktarı, fibrozis ve anjiyogenezis için oluşturulan alt grupların nötrofil ve trombosit engraftman süreleri açısından varyans analizleri, korelasyon analizleri ve fibrozis ve anjiyogenezisin sağ kalım analizleri değerlendirildi.BULGULAR: Çalışmaya alınan hastaların hepsinde nötrofil engraftmanının olduğu, trombosit engraftmanının ise 37 hastada olduğu saptandı. Reinfüze edilen ürünün CD 34+ hücre düzeyine göre yapılan alt grup analizinde; grup 1 (2,5-5x 106/kg) ve grup 3 (>10x106 /kg ) arasında nötrofil ve trombosit engraftman günleri açısından anlamlı farklılık saptandı ( sırasıyla p=0,02 ve 0,03). Korelasyon analizinde de nötrofil ve trombosit engraftman günleri ile CD 34+ hücre düzeyi arasında negatif korelasyon bulundu. Hastaların 20'sinde (%50) fibrozisin olmadığı, 14 (%35) hastada derece 1, 6 (%15) hastada derece 2 fibrozis olduğu saptandı. Fibrozis ile nötrofil, trombosit ve eritrosit engraftman süreleri arasında korelasyon saptanmadı (sırasıyla rs=0,09 p=0,57, rs=0,22 p=0,18, rs=0,25 p=0,14). Alt grup analizinde ise derece 0 (n=20) ve derece 2 (n=6) fibrozisi olan grupların trombosit engraftman günleri açısından varyans analizinde p=0,059 saptandı. Anjiyogenezis için stereolojik yöntemle hesaplanan VSD ve NVES ile yapılan değerlendirmede oluşturulan alt gruplarda nötrofil ve trombosit engraftmanı açısından varyans analizlerinde anlamlı farlılık, korelasyon analizlerinde de anlamlı korelasyon yoktu. Ancak fibrozis ile VSD ve NVES arasında pozitif korelasyon gözlendi. Sağ kalım analizlerinde fibrozis ve anjiyogenezisin alt grupları arasında sağ kalım üzerine anlamlı fark gözlenmedi.SONUÇ: Fibrozisin nötrofil engraftmanı üzerine negatif etkisi yoktur. Bunun fibrozis artışına eşlik eden artmış anjiyogenezis ile ilişkili olabileceği düşünülmüştür. İleri derece fibrozisi olan olgularda trombosit engraftman süresinde uzama görülebilir. Bu grup hastalara verilecek CD 34+ hücre miktarı eşik değeri daha yüksek tululmalıdır.ANAHTAR KELİMELER: Engraftman, fibrozis, anjiyogenezis