Kenevir (Cannabis sativa L.) bitkisinin kimyasal bileşik içeriğinin, antioksidan aktivitesinin ve asetilkolin esteraz enzimi inhibisyonunun belirlenmesi

Bu çalışmada kenevir (Cannabis sativa L.) bitkisinin farklı kısımlarının biyokimyasal içerik analizi ve biyolojik aktiviteleri belirlenmiştir. Bu kapsamda fenolik ve organik bileşik içeriklerinin tespiti, antioksidan aktivitelerinin tayini ve asetilkolinesteraz enzimi inhibisyonunun belirlenmesi gerçekleştirildi. Ayrıca kenevir (Cannabis sativa L.) bitkisinin kök, lif, yaprak ve bitkinin tümüne ait kısımlarının ayrı ayrı ekstraksiyonları hazırlanarak in vitro biyoanalitik çalışmalar karşılaştırmalı olarak gerçekleştirildi. Kenevir (Cannabis sativa L.) bitkisinin antioksidan aktiviteleri ABTS (2,2-Azino-bis-3-etilbenzo-tiyazolin-6-sülfonik asit) radikal giderme aktivitesi, DPPH (1,1-Difenil-2-pikrilhidrazil) serbest radikal giderme aktivitesi, FRAP (ferrik iyonları indirgeme gücü) ve CUPRAC (kuprik iyonları indirgeme kapasitesi) in vitro biyoanalitik yöntemleri ayrı ayrı çalışılarak belirlendi. Antioksidan çalışmalarda elde edilen sonuçlar BHT (Bütillenmiş hidroksi toluen), askorbik asit (C vitamini) ve α-tokoferol (E vitamini) gibi standart antioksidanlar ile karşılaştırıldı. Bu çalışmanın sonucunda kenevir (Cannabis sativa L.) bitkisinin farklı kısımlarının etanol ekstrelerinin antioksidan aktiviteleri, kullanılan standartlara kıyasla daha düşük ama genel olarak orta düzeyde olduğu belirlendi. Bu çalışmanın diğer kısmında ise kenevir (Cannabis sativa L.) bitkisinin farklı kısımlarının asetilkolinesteraz enzimine karşı inhibisyon potansiyeli in vitro enzim aktivite yöntemi ile belirlendi. Enzimin azalan aktivitesinden inhibisyon yüzdeleri ve IC50 değerleri belirlendi. Sonuçlara göre kenevir (Cannabis sativa L.) yaprak ekstresinin IC50 değeri 10.19±2.28 µM, lif ekstresinin IC50 değeri 23.47±3.21 µM ve standart takrin maddesinin IC50 değeri 23.33±9.88 µM olarak belirlenmiştir. Bu sonuçlara göre kenevir (Cannabis sativa L.) yaprak ekstresinin takrine göre daha iyi inhibitör etkisi ve lif kısmının ise takrine yakın inhibisyon etkisi bulunmuştur. Çalışmanın diğer bir kısmında, kenevir bitkisinin farklı kısımlarından elde edilen ekstrelerinin HPLC yöntemi ile organik asit ve fenolik bileşik tayinleri gerçekleştirildi. Kenevir (Cannabis sativa L.) bitkisinin tüm kısımlarını içeren numune ile lif kısmını içeren numunede kantitatif olarak en fazla miktarda bulunan majör organik bileşiklerin askorbik asit, absisik asit, kurkumin ve apigenin olduğu HPLC analizleri sonucunda belirlenmiştir. Bunun yanında kök ve yaprak kısmında ise en fazla bulunan bileşik ise absisik asit ve askorbik asit olarak bulunmuştur. Çalışmanın son kısmında yapılan moleküler doking analizlerinde ise AChE enzimi ile kenevir bitkisinin kantitatif olarak en yüksek miktarda tespit edilen kurkumin, apigenin, absisik asit ve askorbik asit bileşikleri arasındaki moleküler etkileşimler bulunmuştur.