Kent içi ulaşımda çalışma ilişkileri, meslek ve dönüşüm: İstanbul'da taksi, minibüs ve taksi-dolmuş örneği

Kent içi ulaşım, teknik ve toplumsal alanın birleştiği bir noktada konumlanmakta ve kentsel gelişime bağlı olarak birçok farklı kurum ve aktörü içermektedir. Kent içi ulaşım özel girişimleri bünyesinde barındırdığı ölçüde mülkiyet ilişkisi meydana getirmekte, kentsel ihtiyaçların sermaye birikimiyle kesiştiği noktada ulaşımın özel aktörler tarafından organize edilmesi olanaklı hale gelmektedir. Bu alanda kurulan ilişkiler tarihsel ve mekânsal olarak çeşitli bir görünüm sergilemekte ve ulaşım emeği yaşanan değişimlerden etkilenerek sürekli olarak dönüşmektedir. Bu çalışma kapsamında İstanbul'da küçük üreticilik üzerinden örgütlenen taksi, taksi-dolmuş ve minibüs ulaşım sistemlerinde yaşanan mesleki dönüşüm ve bu dönüşümün çalışma ilişkilerine olan yansıması değerlendirilmektedir. İstanbul'da incelenen ulaşım sistemlerinde ulaşım organizasyonu ve çalışma ilişkilerinin anlaşılması için taksi, minibüs ve taksi-dolmuş plaka sahipleri ve şoförleriyle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları sonucunda ticari plaka değerlerinde yaşanan artışın taksi, minibüs ve taksi-dolmuşlarda şoförlük mesleğini katmanlı bir hale getirdiği görülmektedir. Ayrıca kent içi ulaşım kurumsallaşsa da bu durum çalışma ilişkilerinin enformel yapısını etkilememekte, ikili ilişkiler üzerinden ilerleyen istihdam ilişkileri şoförler açısından birçok noktada güvencesizliği bünyesinde barındırmaktadır.