Kente göçle gelenlerde kentlilik bilinci: Kaynartepe Mahallesi örneği

Ülkemizde özellikle 1945'li yıllarla baş gösteren, 1990'lı yıllarla hızlanan kentleşme, sanayileşmenin sonucunda gerçekleşmiş düzenli bir kentleşme olmayıp, plansız ve sağlıklı olmayan bir kentleşme özelliği taşımaktadır. Bu durum kentlerimizde geçmişten günümüze kadar devam eden birçok sorunun önemli bir kaynağı durumundadır. Özellikle yoğun göç alan kentlerde, birçok sosyal sorun doğmuştur. Bu sorunlar ile birlikte kentin en çok ihtiyaç duyduğu kent kültürü ve kentli olma bilinci zedelenmekte ve bu durum, kentlerin geleceğini de ciddi anlamda etkilemektedir. Kentlilik bilinci, en genel anlamıyla bireylerin kendilerini kente ait hissetmeleri, kenti sahiplenmeleri, kente karşı sorumluluklarının farkında olmaları, kentsel değerlerin farkında olmaları, kentsel kurumlara katılım sağlamalarıdır diyebiliriz. Bu açıdan kentlilik bilinci, kent sorunlarının çözümünde önem kazanmaktadır. Bu çalışmada, Diyarbakır Bağlar İlçesi Kaynartepe Mahallesinde ikamet eden göçle gelmiş bireylerin, kentlilik bilincini etkileyen sosyo-ekonomik ve demografik faktörleri ve bireylerin kentlilik bilinci seviyelerini tespit etmek amaçlanmıştır. Çalışmada gelir seviyesi, yaş, medeni durum, cinsiyet, eğitim düzeyi, kentte kalma süresi ve doğum yeri gibi değişkenlerin kentlilik bilinci üzerindeki etkileri incelenmiştir. Kaynartepe Mahallesi bireyleri arasından 200 kişiden oluşan katılımcıya 44 sorudan oluşan anket, yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanmış bununla birlikte 9 kişiyle derinlemesine mülakat yapılmıştır. Anket çalışması ile elde edilen veriler, SPSS 24 paket programıyla değerlendirilmiştir. Ulaşılan sonuçlara göre, göçle gelenlerin kentlilik bilinci düzeyleri düşük çıkmıştır. Sosyo-ekonomik ve demografik faktörlerin kentlilik bilinci üzerinde etkili olduğu ortaya çıkmıştır. Anahtar kelimeler: Kentlilik bilinci, kent kültürü, kentleşme, göç.