Kentleşmenin yeni boyutu olarak kır-kent (rurban) alanlarına yönelik planlama yaklaşımları: aceh bölgesi örneği

Kentleşme sürecinden önemli düzeyde etkilenen kırsal alanlar, son yıllarda gerçekleşen ekonomik-sosyal dönüşüm ve buna bağlı sosyo-kültürel değişiklerle yeniden önemli hale gelmiştir. Bu değişim sürecinden Endonezya gibi gelişmekte olan ülkeler de önemli düzeyde etkilenmiş ve kırsal alanlar tarımsal üretime dayalı ekonomiden hizmet odaklı istihdamı içerisinde barındıran alanlar haline gelmeye başlamıştır. Bu durum, kentsel alanlarda ortaya çıkan tarıma dayalı olmayan ekonomik faaliyetlerin henüz kırsal alan gibi geleneksel sosyo-kültürel faaliyetlere dayanan bir ortama sahip kır-kent (rurban) alanı olarak adlandırdığımız yeni yerleşme alanlarında ortaya çıkmaya başlamıştır. Bu gelişme Jakarta gibi büyük kentlerin çevresinde gerçekleştiği gibi Banda Aceh gibi daha küçük ölçekli kentlerin yakın çevresinde de görülebilmektedir. Endonezya'nın Aceh Eyaletinin başkenti ve en büyük kenti olan Banda Aceh'deki gelişmeler Aceh Besar bölgesindeki kırsal yerleşmeleri büyük oranda etkilemiştir. Özellikle Banda Aceh kentinde ortaya çıkan gelişmeler, Aceh Besar bölgesinde bazı ekonomik faaliyetlerin gelişimini kısıtlamıştır. Bir başka deyişle, tüm kentsel fonksiyonları içerisinde barındıran Banda Aceh kenti çeşitli kentleşme sorunlarıyla yüzleşmek durumunda kaldığı gibi, çeperindeki Aceh Besar bölgesinin de gelişme dinamiklerini sınırlandırmıştır. Bu durum iki şekilde açıklanabilir: birincisi, Banda Aceh Kenti çeşitli hizmetler açısından tüm eyaleti hinterlandında bulundurduğu için Aceh Besar bölgesi yeterince kentsel hizmetlerden yararlanamamıştır; ikincisi ise, Aceh Besar bölgesi kentsel hizmetler açısından Banda Aceh kentine bağlı kaldığı için kendi içinde gelişme dinamikleri yaratamamıştır. Tez çalışmasında, kırsala yönelik yenilikçi yaklaşımlar çerçevesinde Aceh Besar bölgesinde yeni bir kavram olan kır-kent yerleşme sisteminin potansiyeli araştırılarak, bu bölgede kırsal gelişme dinamiklerinin yeniden değerlendirilmesine yönelik tartışmalar yapılmıştır. Kır-kent alanları yaklaşımının kırsal ve kentsel alan arasındaki dengesiz ilişkileri bir arada değerlendirebileceği ve kentsel-kırsal bağlantılar arasında meydana gelen kentsel yayılma, ihmal edilmiş kentsel tarım alanları, kentsel alanların gereksiz büyümesi ve tarımsal faaliyetlerin azalmasına neden olan sorunlara çözümü olacağı düşünülmüştür. Bu çalışmada, Aceh Besar Bölgesinde uygun görülen kır-kent yerleşme sisteminin çözümlenerek Aceh Eyaleti için yeni bir yerleşme sistemi geliştirilmesi hedeflenmiştir.