Kentsel alanlarda koruma kullanma dengesi temelinde yeşil yolların tasarlanması: Ödemiş (İzmir) örneği

Açık ve yeşil alanlar kentsel mekânlarda çok çeşitli ve önemli işlevler üstlenmektedir. Bu işlevlerin bir bölümü doğrudan kent kullanıcılarına sunduğu olanaklar çerçevesinde topluma, diğer bir bölümü ise ekosistemlerin ve doğal döngülerin devamlılığı açısından doğaya katkı sağlamaktadır. Ülkemizde kentsel planlamayı yönlendiren imar mevzuatında açık ve yeşil alanların toplumsal boyutu gözetilmekte ve bu kapsamda kullanım odaklı norm ve standartlar belirlenmektedir. Diğer yandan açık ve yeşil alanların ekosistem sürekliliğini ve bütünlüğünü sağlayarak habitat parçalanmasının önüne geçilmesi amacının da gözetilerek sistem anlayışı çerçevesinde planlanması doğa adına büyük önem taşımaktadır. Sistem yaklaşımının önemi ve açık ve yeşil alanların ekolojik ağ anlayışı doğrultusunda planlanması gerektiği literatürde sıkça vurgulanmaktadır. Sistem anlayışının kent parçası ölçeğinde sürdürülerek güçlendirilmesi gerektiği düşüncesinden hareketle, bu çalışmada, koruma-kullanma dengesi temelinde ölçekler arası ilişki tanımlanmaya çalışılmaktadır. Açık ve yeşil alanların çok boyutlu işlevselliği göz önüne alındığında koruma-kullanma dengesi kavramsallaştırmasının geniş yelpazesi bu çalışmada ekosistem sürekliliği (koruma boyutu) ve dinlenim (kullanma boyutu) ile sınırlandırılmıştır. Bu kapsamda açık ve yeşil alanların tasarlanmasında kent ve kent parçası ölçekleri arasındaki ilişki tanımlanmakta ve alt ölçekte sistem yaklaşımını güçlendirmeyi hedefleyen tasarım ilke ve kriterleri önerilmektedir. Bu çalışma sonucunda kent ölçeğinde süreklilik arz eden yeşil dokunun kent parçası ölçeğine inildiğinde kullanım ayağının ağır bastığı ve koruma politikasının göz ardı edildiğini ve yeşil dokuda kopmaların olduğunu göstermiştir. Mevcut sorunlara getirilen çözümlerin yeşil yol sistemlerinin planlanması aşamasında katkı sağlaması beklenmektedir. Tez kapsamında örnek alan olarak Ödemiş İlçesi seçilmiş ve mekâna özgü sorun tespiti ve öneriler bu alan temelinde gerçekleştirilmiştir.