Kentsel atıksu arıtma tesislerinde performans değerlendirmesi: Antalya ili örneği

Bu tez çalışmasında Antalya il sınırları içerisinde kentsel atıksu arıtımı yapan Lara, Göynük ve Gazipaşa atıksu arıtma tesislerinin 2021–2024 yılları arasındaki performansları istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiştir. Çalışmanın amacı, önceden belirlenmiş üç kentsel atıksu arıtma tesisinde gerçekleştirilen arıtım işlemlerinin verimliliğini belirlemek, tesisler arası ve mevsimsel farklılıkları istatistiksel yöntemlerle ortaya koymak ve elde edilen veriler doğrultusunda arıtma süreçlerinin etkinliğini değerlendirmektir. SPSS programı kullanılarak KOİ, BOİ, AKM, TN ve TP gibi kirletici parametrelerin giderim verimlilikleri incelenmiş; normallik ve homojenlik testleri sonucunda parametrik olmayan testlerden olan Wilcoxon, Kruskal-Wallis H, Mann-Whitney U gibi parametrik olmayan istatistiksel testler uygulanmıştır. Başta kirletici parametrelerin giriş-çıkış değerleri arasında anlamlı farklar olup olmadığı incelenmiştir. Daha sonrasında kirletici parametrelerin giriş-çıkış değerlerinin yıllara ve mevsimlere göre dağılımın analizi yapılmıştır. Tesisler arası ve mevsimsel karşılaştırmalarda anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Analiz sonuçlarına göre, özellikle kış aylarında biyolojik arıtma performansında düşüşler belirlenmiştir. En yüksek giderim verimi Gazipaşa AAT'de, diğerlerine göre düşük giderim verimini ise Göynük AAT'de gözlemlenmiştir. Lara AAT'deki giderim verimleri ise diğer iki tesise göre daha istikrarlı bir performans sergilemiştir. Elde edilen bulgular, arıtma proses tipi, mevsimsel koşullar ve işletme özelliklerinin arıtma etkinliğinde önemli rol oynadığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, mevsimsel değişkenlik arıtma performansı üzerinde belirgin etkiler oluşturmakta olup, bu etkilerin tesisin uyguladığı biyolojik arıtma prosesi ile doğrudan ilişkili olduğu gözlemlenmiştir.