Kentsel dönüşüm beton atıklarının prefabrik beton kaplama elemanı üretiminde kullanılması

Kentlerin dönüşümlerinden kaynaklı inşaat atıkları ülkemizde ve Dünya genelinde pek çok çevresel ve ekonomik soruna neden olmaktadır. Mevcut yapıların güvensizliği, şehir planlamasına uygunsuzluğu ve artan nüfusa yetersizliği gibi nedenler günümüz şartlarında önem kazandıkça dönüştürülmesi gereken yapıların sayısı da gün geçtikçe artarak bir dizi problemi de beraberinde getirmektedir. Bu atıkların geri dönüşüm ile kazanılması hem mevcut durumdaki atıklardan kaynaklı sorunların azaltılmasında hem de yeni üretilecek malzemelerin üretiminde kullanılacak hammadde ihtiyacının giderilmesinde önemli rol oynayacaktır. İnşaat atıklarının büyük bir kısmını beton atıkları oluşturmaktadır. Beton atıkları da hacimsel olarak % 65-75 oranında agrega içermektedir. Tüm beton ürünlerinde ihtiyaç duyulan agreganın büyük bir kısmı doğal olarak elde edilen nehir, deniz, göl yataklarından ya da taş ocaklarından elde edilen doğal taş malzemelerdir. Doğal kaynakların da sonsuz olmadığı düşünüldüğünde beton ürünlerinden elde edilen geri dönüşüm agregalarının önemi bir kat daha artmaktadır. Şehirciliğin artmasıyla çevre düzenlemelerinde, ulaşım ağlarının genişlemesiyle de trafik yoğunluğunun düşük olduğu yollarda; prefabrik beton kaplama elemanlarının kullanımı önem kazanmaktadır. Tüm bu ihtiyaçları karşılamak için milyonlarca parke taşı üretilmekte, bunların üretimi içinde tonlarca agrega kullanılmaktadır. Bu çalışmada, Tokat ili Merkez ilçesindeki kentsel dönüşüm projelerinden elde edilen beton atıkları standartlara uygun agrega haline getirilip, % 25, %50, %75 oranında kullanılarak prefabrik beton kaplama elemanları üretilmiştir. Geri kazanılmış agregadan elde edilen parkelere TS 2824 EN 1334 şartnamesine göre uygunluk deneyleri [boyut ve görünüş, mukavemet tayini (yarmada çekme), su emme oranı tayini, aşınmaya karşı direnç tayini, buz çözücü tuz etkisiyle donma çözülmeye karşı direnç tayini] yapılmıştır. Deney sonuçlarına göre; üretim baskı-kalıp yöntemiyle olduğu için boyut açısından büyük farklar doğurmamış, parke içerisindeki Geri Dönüşüm Agregası özelliklerinden dolayı ise mukavemet, su emme, aşınmaya karşı direnç ve donma çözünme değerlerinde şartname kriterleri yakalanamamıştır.