Kentsel gelişim alanlarına ilişkin ekoloji temelli planlama yaklaşımı: Tekirdağ örneği

Tez çalışmasında Tekirdağ örneğinde kent-kır etkileşiminin halen gözlendiği bir kentsel gelişim alanı için alan kullanım kararlarının verilmesinde, ekolojik verilerin dikkate alındığı, ekoloji temelli bir alan kullanım planlamasının yapılması amaçlanmıştır. Bu kapsamda çalışmanın hipotezini; "Kentsel gelişme alanlarında planlanacak arazi kullanımları sürdürülebilir ve ekolojik açıdan çevreye duyarlı olabilir" ve "Kentlerde gün be gün artan çevre sorunları ancak ekolojik kaygıların güdüldüğü planlama yaklaşımları ile çözülebilir" ifadeleri oluşturmaktadır. Çalışmanın yöntemi 4 ana basamaktan oluşmaktadır: Birinci basamakta araştırmaya ilişkin sorunlar ile çalışma alanı belirlenmiş, potansiyel alan kullanım türleri ve bunlara yönelik ekolojik ölçütler ortaya konulmuştur. Çalışmada, belirlenen kullanım türlerine yönelik en uygun alan kullanım kararlarının verilmesi için "Uygunluk Analizi" yöntemi kullanılmıştır. İkinci basamakta koruma, tarım, çayır ve mera, orman, rekreasyon, yerleşim ve sanayi alanları olarak belirlenen kullanım türlerine yönelik ölçütler ve alt ölçütlerin aldıkları uygunluk değerleri ve katsayıları belirlenmiştir. Bu doğrultuda 27 literatürden yararlanılmış ve araştırma alanı özelinde 17 ölçüt ve 84 farklı alt ölçüt belirlenmiştir. Ölçütlere ilişkin uygunluk değerleri ve uygunluk katsayıları değerlendirilerek hazırlanan haritalar, McHarg (1969)'ın "Çeşitli Kullanımlara Göre Peyzaj Değerlendirme-Overlay" (haritaların üst üste çakıştırılması yöntemi) olarak adlandırılan ekolojik planlama yöntemi ile çakıştırılmıştır. Böylece, her bir kullanım türüne yönelik potansiyel alan kullanım haritaları elde edilmiştir. Üçüncü basamakta, potansiyel alan kullanım haritalarının çakıştırılıp, birlikte analiz edilmesi ve mevcut alan kullanımlarının değerlendirilmesi ile ekoloji temelli bir sentez plan oluşturulmuştur. Sonuçlar, kent için hazırlanan imar planı ve kentsel dönüşüm master planı ve Büyük Ova Koruma Alanı kararları ile karşılaştırılmıştır. Sonuçta; imar planında ve master planda yerleşim kararı verilen alanların uygun olmadığı, büyük ova ilan edilerek koruma altına alınan tarım alanı sınırları kapsamının yetersiz olduğu görülmüştür. Son basamakta da, doğru alan kullanım kararlarının verilmesi için ekolojik peyzaj planlarının gerekliliğine dikkat çekilmiş ve planlamaya yönelik öneriler sunulmuştur.