Kentsel mekan bağlamında işlevini yitirmiş liman bölgelerinin analizi: Karaköy ve Salıpazarı örneği

Limanlar, lkçağ ve Ortaçağdan bu yana ekonomik açıdan kenti besleyen ve etraflarındabirçok mekânın kurulmasına neden olmuş yapılardır. 19. yüzyıldan itibaren liman kavramıyeni fonksiyonlar kazanarak değişime uğramıştır. Denizyolu taşımacılığı, karayolu,demiryolu ve havayolu ulaşım ağlarının taşımacılık fonksiyonlarını da bünyelerindebarındırıyor olmalarıyla zayıflamıştır. Ancak hiçbir zaman yok olmamıştır. 21.yüzyılıngetirdiği teknolojik gelişMEler limanların mekânsal durumları depişime uğratmıştır. Buaraştırmada limanlar üç farklı liman nesilleri içinde ele alınmıştır.Liman faaliyetlerini etkileyen faktörler; gemicilik ve kargo taşımacılığındaki teknolojikgelişimler, kargo hacminin ve türünün değişime uğraması, ticari rotaların değişime uğramasıgibi nedenler ve bunların ortaya çıkardığı mekânsal değişimler, bu tezin kapsamında detaylıolarak anlatılmaktadır. Tüm bu faktörlerin değiştirdiği liman bölgelerini, modern limanöncesini ve sonrasını ele alarak üç farklı dönem içinde incelenmektedir.Mekân ve altyapı koşullarına 19. yüzyıl limanlarının sahip olamaması ve günümüzkoşullarına adapte olamamaları sonucunda liman bölgeleri işlevlerini yitirmeyebaşlamışlardır. Yeni liman faaliyetlerini yerine getiremeyen ve kent merkezine yakınbölgelerde konumlanmış olan çoğu eski liman bölgelerinin yerine yeni liman bölgelerioluşturulmaktadır. Böylece eski liman bölgesi ya tamamen boşaltılmış ya da farklı limanfaaliyetlerine hizmet verecek şekilde düzenlenmektedir.Bu tez çalışmasında işlevini yitiren liman kentlerine örnek olarak dört liman kenti elealınmıştır. Bunlar; New York, Amsterdam, Hamburg ve stanbul liman kentleridir. Bukentlerin liman bölgelerinin coğrafik konumu, kentle ilişki içinde olan ekonomik yapısı,sosyo-demografik yapısı (nüfus oranları ve ulaşım ağı gibi) incelenmiştir. Bu bölgelerindüzenlemek amacıyla yerel yönetimin aldığı kararların yanı sıra bölgenin yenidendönüşümleri üzerine yapılan tasarımlar ve bu tasarımların yarattığı mekânsal ve kentselsonuçlar ele alınmıştır.Sonuçlar bölümünde ise; örneklerden yola çıkılarak liman kentlerinin işlevlerini yitirmelerineilişkin genel neden-sonuç ilişkisi kurulmuştur. Bu sonuçlar doğrultusunda Karaköy-Salıpazarıliman bölgesi tasarımının nelere dikkat edilerek tekrardan ele alınması gerektiğinedeğinilmektedir.ix