Kentsel mekanda bir oyun aracı olarak geçici ve etkileşimli yerleştirmeler

Mimarlık meselesi, bedenin mekanda var olma durumu ve hareketleri ile oluşan olay kavramı ile doğrudan ilişkilidir. Öyle ki, bu olaylar, kentsel mekanın yeniden kurulmasında, kullanılmasında ve organizasyonunda etkin bir rol oynar. Beden ve tasarlanmış mekan ise kentsel mekandaki bu yeniden kurulumun aktörleri olarak öne sürülebilir. Kent bağlamında, bu olaylara olanak tanıyan tasarlanmış mekanlardan biri de, deneysel ve etkileşimli oyunlara sahne olan, oyuncu beden ile var olan mekan olarak düşünülebilir. Bu çalışmada, oyun mekanı olan kente odaklanılmıştır. Kentin, yaşayan ve sürekli değişen bir uzam olduğu bu sebeple, kentin bazı kısımlarının artık eskisi gibi çalışmadığı ya da günlük kullanım pratiklerine hapsolup, potansiyellerinin kullanılamadığı üzerinde durulmuştur. Bu noktada, kentsel mekanın potansiyellerinin deşifresine ara yüz oluşturacak bir takım araç gereç ve durumların varlığından söz edilmiştir. Bu araç, gereç ve durumlar kentsel mekanda olay yaratıp, bedeni eyleme teşvik edecek müdahaleler ve o müdahalelere olanak tanıyacak mekansal ara yüzler olarak kavramsallaştırılmış bunların bütününe oyun denmiştir. Kentsel mekan müdahalelerle var olur. Bedenin kentsel mekana her müdahalesi, var olan mekanı yeniden programlama, aktive etme ve o mekandaki potansiyelli an ve durumları ortaya çıkarma girişimi olarak tanımlanabilir. Bu potansiyeller kendilerini, bir çok potansiyelli anı bünyesinde barındıran, beklenmedik eylemlerle şekillenen bir olasılıklar bulutu olarak tanımlanabilecek ara mekanlarda var ederler. Bu ara mekanlar, kent bağlamında yeni ve anlık programların ve olayların oluşmasına olanak sağlayan oyun mekanları olarak düşünülebilirler. Bu çalışma kapsamında, kentsel mekanda gerçekleştirilen geçici ve etkileşimli yerleştirmeler, kentsel mekanı yeniden kuran oyunsal tasarım araçları olarak görülür. Ayrıca, bu yerleştirmelerin kentsel ölçekte, bedeni eyleme teşvik eden ve davet eden, bir oyun kurucu olarak çalıştığından söz edilir. Bedenin dahiliyeti ile aktive olan bu geçici ve etkileşimli yerleştirmeler, kentsel mekanda dinamik olarak değişen mekansal yapılanmalara olanak sağlar. Bu mekansal yapılanmalar, bedenin gücünü yalnızca mekan kurucu olarak değil, aynı zamanda mekan organizasyonunun bir parçası olarak da ortaya koyar. Çalışmanın ilk bölümünde, tezin başlıca amaçları ve araştırma konuları aktarılmış, bu sorulara nasıl ve hangi yöntemlerle cevap bulunacağı tespit edilmiştir. İkinci bölüm 'Bir Oyun Mekanı Olarak Kent" ana başlığında, "Oyun Kavramı", "Oyun Kavramının Kentsel Mekandaki Açılımları", "Anlık Üretilen Kentsel Mekan" ve "Kentsel Mekanda Bir Oyun Aracı Olarak Geçici ve Etkileşimli Yerleştirmeler" konuları incelenmiş ve araştırılmıştır. Öncelikle oyun kavramı üzerine, tezin geneline yol gösterici olacak bir kavramsal literatür taraması yapılmıştır. Oyun; aktörleri, mekansallığı ve kuralları üzerinden irdelenmiş ve açıklanmıştır. Oyunun, insanın doğasında, bebeklikten bu yana dogmatik olarak yapmaya devam ettiği bir eylem hali olduğu üzerinde durulmuştur. Bölümün ikinci alt başlığı olan Oyun Kavramının Kentsel Mekandaki Açılımları' nda, oyunun kentsel mekandaki varlığı ve yarattığı kamusallıklar incelenmiştir. "Anlık Üretilen Kentsel Mekan bölümünde ise, kentin anlık müdahalelerle nasıl sürekli yenilendiği ve katmanlaştığı araştırılmış ve literatür taramaları ile desteklenmiştir. Kentin bedensel müdahalelerle sürekli yeni anlamlarla gündeme gelebileceği ve bu yolla dinamik kalabileceği üzerinde durulmuştur. Kentsel Mekanda Bir Oyun Aracı Olarak Geçici ve Etkileşimli Yerleştirmeler Bölümü'nde ise, kentsel mekanda kurulan geçici yerleştirmelerin, kentli ile kurduğu etkileşime ve nasıl bir oyun aracı olarak çalıştığına odaklanılmıştır. Tezin üçüncü bölümünde, "Oyun ve Mekan Kurucu Olarak Performatif Beden" kavramı incelenmiştir. Huizinga'nın, Homo Ludens kavramı ile insan kültürüne kazandırdığı "Oyuncu İnsan" kavramı bedenin performatif olma hali üzerinden ele alınmış, çevresi ile her daim iletişim ve etkileşimdeki beden, tez genelinde "performatif beden" olarak kavramsallaştırılmıştır. Dördüncü bölümde, "Oyunun Çözümlenmesi Üzerine Bir Deneme" çalışması yapılmıştır. Oyun; aktörler, mekan ve kurallar olmak üzere üç ana başlıkta çözümlenmiş ve deşifre edilmiştir. Bu bölümün devamında, kentin atıl ya da günlük kullanım pratiklerine hapsolmuş mekanlarını kullanarak, kentliyi de katılıma davet eden yerleştirmeler, bu üç ana başlıkta, kentte oyun yaratma potansiyelleri üzerinden incelenip, deşifre edilmiştir. Tezin sonuç bölümünde ise, yapılan literatür taramaları ve örnekler üzerinden yapılan deşifreler sonucunda, kentsel mekanda gerçekleştirilen bu oyunların, çevresi ile etkileşime geçip, kentsel mekanı dönüştürmeye başlayabilmesi için, mekansal ve zamansal sınırlarının, kurallarının ve davetkarlığının ne şekillerde kurgulanması gerektiği üzerine çıkarımlar yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Oyun, Kentsel Mekan, Kentsel Mekanda Oyun, Anlık Üretilen Kentsel Mekan, Performatif Beden, Performatif Mekan, Performatif Kent, Olay, An, Geçici ve Etkileşimli Yerleştirmeler