Kentsel sitlerdeki sivil mimari miras için önleyici koruma yöntemi önerisi: Kentsel sit sivil mimari miras izleme tekniği (Kesit)

Kentsel sitlerde bulunan sivil mimari miras, sahip olduğu kültürel, estetik, tarihi değerlerinin yanı sıra mimari ve belge değerleriyle korunarak gelecek kuşaklara aktarılması gereken yapılardan oluşmaktadır. Bu yapılar, doğası gereği yaratıldığı andan itibaren bozulmaya başlamakta ve uygulanan her müdahale ile mirasın özgünlük değeri biraz daha azalmaktadır. Son yıllarda koruma alanındaki uluslararası çalışmalara bakıldığında; miras yapıların özgünlüğünün ve bütünlüğünün korunabilmesi için miras yapıdaki hasar oluşumunu azaltarak yapıya olabildiğince minimum müdahale edilmesini sağlamak için müzecilik ve arkeoloji alanlarında kullanılan "önleyici koruma" yaklaşımının mimari miras alanına adapte edilmeye çalışıldığı görülmüştür. Hasarların oluşumunu engellemeye, önlemeye veya yavaşlatmaya çalışan önleyici koruma yöntemi; sürekli izleme, periyodik bakım ve planlama stratejileri üzerine kurulmuştur. İzleme sistemi ve onu destekleyen miras bilgi sisteminden oluşan bu yöntem, korumayı anlık müdahalelerden döngüsel bir sürece dönüştürmüştür. Koruma alanındaki bu paradigma değişiminin Türkiye'de uygulanabilmesi için çalışma kapsamında öncelikle Türkiye'deki mevcut koruma sürecinin işleyişi sorgulanmıştır. Yürürlükteki koruma mevzuatı incelenerek bu mevzuatın uygulamalara etkisi, Odunpazarı kentsel sit alanı ve koruma aktörleri ile yapılan anket çalışması ile analiz edilmiştir. Elde edilen veriler değerlendirilerek koruma sürecindeki sorunlar ve ihtiyaçlar tespit edilmiştir. Bu tespitlere yönelik uluslararası ölçekte yapılan uygulamalar ve araştırmalar ile oluşturulan kılavuz ve standartlar incelenerek, Türkiye bağlamında miras bilgi sistemi ile desteklenen, uygulamaya yönelik Kentsel Sit İzleme Tekniği (KeSİT) önerisi hazırlanmıştır. Sürdürülebilirliğin öneminin artmasıyla birlikte bu yöntemin Türkiye'de kentsel sitlerde bulunan sivil mimari mirasın özgünlüğünün ve bütünlüğünün korunmasında etkili olacağı düşünülmektedir.