Kentsel yeşil alanlardaki peyzaj uygulamalarında kullanılan bitkilerin polinasyon açısından irdelenmesi: İstanbul örneği

Günümüzde dünya nüfusunun yaklaşık yarısı kentlerde yaşamaktadır. Hızlı nüfus artışı ve plansız yapılaşma nedeniyle kentlerdeki yeşil alan miktarı her geçen gün azalmaktadır. Bununla birlikte tozlaştırıcılar başta olmak üzere pek çok canlı türünün barınma ve beslenme ihtiyacı olumsuz etkilenmektedir. Bu durum ekosistemlerin kilit türlerinden olan tozlaştırıcıları desteklemek amacıyla 'polen ve nektar kaynağı sağlayan bitki türleri kullanma' fikrini ortaya çıkarmıştır. İstanbul kentindeki kamusal yeşil alanlarda gerçekleştirilen bu çalışmada, örnek alanlarda bulunan bitki taksonlarının tespit edilmesi, bu taksonlara ait genel ve tozlaşmayı etkileyen özelliklerin ortaya konması ve alanların tür çeşitliliği değerlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda kent ormanı, park, meydan, sahil bandı ve kıyı düzenlemesi ile şev ve refüj düzenlemesi olmak üzere 5 örnek alan tipi belirlenmiştir. Bunlar içerisinden 10 örnek alan seçilmiş ve alanlara ait bitki taksonları tespit edilmiştir. Bitki taksonlarının familya, boylanma durumu, yapraklanma durumu, köken, çiçek rengi, çiçeklenme dönemi ve polen ve nektar özelliklerine göre dağılımları değerlendirilmiştir. Taksonların tür çeşitliliği, tür zenginliği, düzenlilik, baskınlık ve tür benzerliği değerleri hesaplanmıştır. Örnek alanlarda 42 farklı familyaya ait 111 bitki taksonu tespit edilmiştir. En fazla takson içeren familyalar sırasıyla; Rosaceae, Lamiaceae, Oleaceae ve Caprifoliaceae familyaları olarak tespit edilmiştir. Tespiti yapılan taksonların; %35,1'i ağaç, %3,6'sı ağaççık, %49,6'sı çalı, %9,9'u otsu ve %1,8'i sarılıcıdır. Taksonların %54,1'i herdem yeşil, %2,7'si yarı-herdem yeşil ve %43,2'si yaprak döken özelliktedir. Taksonların %30,6'sı doğal, %69,4'ü egzotiktir. Taksonlarda en yüksek oranda görülen çiçek renkleri; beyaz, sarı ve pembedir. Genel olarak Mayıs ayı en yüksek sayıda çiçekli taksonun görüldüğü aydır. Tüm taksonların %62,2'si polen ve nektar kaynağı, %26,1'i yalnızca polen kaynağı, %4,5'i yalnızca nektar kaynağı, %0,9'u polen ve nektar kaynağı sağlamayan, %0,9'u toksik etkiye sahip polen ve nektar kaynağı ve %5,4'ü polen ve nektar kaynağı olma durumu bilinmeyen taksonlardan oluşmaktadır. Bu çalışma sonuçlarının; kentsel yeşil alanlarda oluşturulacak tozlaştırıcı dostu habitatlar için kaynak niteliği taşıyacağı ve polen ve nektar kaynağı sağlayan bitki türleri envanterlerlerine katkı sunacağı düşünülmektedir.