Kentsel yeşil alanların değişimlerinin, yeterliliklerinin ve erişilebilirliklerinin değerlendirilmesi: Taşkent örneği

Hızlı nüfus artışı ve kırdan kente göç, kentlerin hızla büyümesine ve yayılmasına neden olmakta, kentlerin plansız gelişimi doğal kaynakların yok olmasına neden olmakta, ekolojik çevrenin olumsuz etkilenmesine yol açmaktadır. Kentsel yeşil alanlar doğal kaynakların ve çevrenin korunması, kentlerin estetiği, kentlilerin mental ve fiziksel sağlığı açılarından kentler için çok önemlidir. Bu nedenle, kentsel alanlarda doğal kaynakların korunması, yeterli yeşil alanların bulunması ve bunların korunması önemlidir. Bu çalışmada uzaktan algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) verileri, analiz ve yöntemleri kullanılarak mevcut yeşil alanların tespit edilmesi, zaman içerisindeki değişimlerinin belirlenmesi, yeterliliklerinin ve erişilebilirliklerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma alanı olarak, Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent şehri seçilmiştir. Çalışmada Landsat 8 OLI uydu görüntüleri, Open Street Map (OSM) verileri ve demografik veriler kullanılmıştır. Yeşil alanlar 2013, 2019 ve 2022 yılları Landsat 8 OLI uydu görüntülerinden Normalize Fark Bitki Örtüsü İndeksi (NDVI) kullanılarak belirlenmiş, değişimleri tespit edilmiştir. 2022 yılı için OSM verilerinden elde edilen yeşil alanlar ile NDVI analizi sonuçları birlikte değerlendirilerek aktif kentsel yeşil alanlar belirlenmiştir. Yeşil alanların yeterlilikleri, kişi başına düşen alanlar hesaplanarak farklı ülkelerin kentsel planlama standartları ile karşılaştırılmıştır. Ayrıca, CBS analizleri kullanılarak kentsel yeşil alanların erişilebilirlikleri incelenmiştir. Çalışmadan elde edilen bulgular, Taşkent şehrinde kentsel yeşil alanların zaman içerisinde azaldığını ve yeterli olmadığını ortaya koymuştur. Öte yandan yeşil alanların kent merkezinde yoğunlaştığı ve kent dışına doğru azaldığı, erişilebilirlik açısından da kent merkezinin daha avantajlı olduğu görülmüştür.