Kirlilik sığınağı hipotezinin Türkiye açısından test edilmesi

Kalkınma literatüründe sanayi sektörü bir ülkenin kalkınmasında oldukça önemli bir konumda yer almaktadır. Bu nedenle gelişmiş ülkelere aynı zamanda sanayileşmiş ülkeler de denir. Ancak sanayileşme aynı zamanda çevre kirliliğine de neden olmaktadır. Bu durumun olumsuz sonuçlarına kayıtsız kalmak istemeyen bazı gelişmiş ülkeler, sıkı çevre politikaları uygulamaktadır. Bu politikaların bir sonucu olarak yatırımlarının bir kısmını, çevre maliyeti düşük olan gelişmekte olan veya az gelişmiş ülkelere kaydırmaktadırlar. Yeterli sermaye birikimine sahip olmayan ve hızlı büyümek isteyen bu ülkelerde, çevre politikaları genellikle çok katı değildir. Yabancı yatırımların gittikleri ülkelerde çevre kirliliğine neden olduğu görüşü Kirlilik Sığınağı Hipotezi (PHH) ile açıklanmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye'nin sanayileşme ve kalkınma sürecinde doğrudan yabancı yatırımların genel durumu ve geldikleri sektörler incelenmiştir. Ayrıca 1970-2021 dönemine ait veriler kullanılarak, doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının (DYY), çevre kirliliğinin bir ölçüsü olarak alınan karbon emisyonlarına (CO2) etkisi ARDL Sınır Testi Yaklaşımı ile incelenmiş, PHH Türkiye için test edilmiştir. İmalat katma değeri (IMLKN), cevher ve metal ihracatı (ORMEX) ve petrol tüketimi (OILCONT) kontrol değişkenleri olarak alınmıştır. Analiz sonucunda değişkenler arasında uzun dönemli bir eş bütünleşme ilişkisi bulunmuş ve doğrudan yabancı yatırımların karbon emisyonlarını pozitif ve anlamlı bir şekilde etkilediği görülmüştür. Bu nedenle Türkiye için Kirlilik Sığınağı Hipotezi kabul edilmiştir. Türkiye'nin hızlı büyüme amacıyla, doğrudan yabancı yatırımların olumsuz çevresel etkilerini göz ardı etmemesi sürdürülebilirlik açısından önem taşımaktadır.