Klasik ve modern tefsirlerde mucize algısının karşılaştırılması: İsrâ ve Mi’raç örneği

İslam dininin temel kaynağı olan ve biz müslümanlar için bir hayat kitabı sayılan Kur’an; 23 yıllık bir süre zarfında yaşanan olaylar ile bağlantılı olarak Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’e inmiş ve O’nun tarafından peyderpey ashabına aktarılmıştır. Kur’an, Resulullah’a iniş tarzı ve üslup yapısı itibari ile çok çeşitli ve kapsamlı bir içeriğe sahiptir. Kur’an’da geçmiş millet ve ümmetlerin halleri ve akıbetleri yer aldığı gibi, Resulullah’ın peygamberliği döneminde şahit olunan kimi olayların izlerine ve örneklerine de rastlamak mümkündür. Bu olaylar kimi zaman gündelik yaşantıda karşılaşılan bazı durumlar iken kimi zaman ise Resulullah’a bahşedilen bazı harikulade olay ve mucizeler de Kur’an’ın içeriğine konu olmuştur. Tefsir ilmi ise Resulullah’ın vefatından çok sonra ortaya çıkan bir ilim olarak Kur’an’da bahsedilen mevzubahis mucizeleri de ele alır ve değerlendirir. Tefsir eserlerinin yazarlarının ve ortaya çıktığı zaman diliminin farklı oluşu, bu ilim dalında yazılan eserlerin Kur’an’daki olaylara bakış açısının ve değerlendirmelerinin farklı oluşuna zemin hazırlamıştır. Bahsi geçen mucizevi olaylardan biri de Hz. Muhammed’in, davetin Mekke döneminde yaşadığı ve İslam tarihindeki en büyük mucizelerden biri olarak kabul edilen İsrâ ve Miraç olayıdır. “Sery” kökünden türeyen İsrâ kelimesi, geceleyin yürüme, gece yolculuğu yapma anlamlarına gelir. Bu terim Kuran ve sünnette Peygamber efendimizin bir gecede Mescid-i Haram’dan Mescid-i Aksa’ya yaptığı yürüyüşü ifade etmek için kullanılır. Mi’raç kelimesi ise sözlükte “yukarı çıkmak, yükselmek” anlamlarına gelen “uruc” kelimesinden türemiştir ve sünnet ve Kur’an’da Resulullah’ın Mescid-i Aksa’dan arşa yükselişini tabir etmek için kullanılan bir terimdir. Kur’an’da mucize kavramı ve bu kavramın tefsir eserlerinde ele alınışı hakkında birçok çalışma olsa da mevcut konuyu klasik ve modern tefsirler üzerinde karşılaştırmalı olarak ele alan bir çalışmanın eksikliği dikkatleri çekmektedir. Bu çalışmada, bahsi geçen mucize özelinde genel olarak tefsirlerdeki mucize algısı üzerine yoğunlaşılacak ve İsra ve Miraç mucizesinin tefsiri ile genelde diğer mucizelerin modern ve klasik metinlerde ele alınış biçimleri arasındaki farklar ekseninde kimi değerlendirilmeler ve tespitler yapılacaktır. Çalışmadaki amaç; mezkûr mucize ve konu olduğu sure üzerinde lugavi ve mana eksenli kimim değerlendirmelerden sonra; genelde mucize konusunun özelde ise İsra ve Miraç mucizesinin incelenmesi, bahsi geçen mucize algısının tefsir kitaplarındaki yansımasının araştırılması, bu yansımanın klasik ve modern tefsir metinlerindeki farkları ve bu farkların sosyolojik ve siyasi sebeplerinin açıklanması sureti ile konuyu birçok farklı yönden ele almaktır.