Klimatolojik serilerden Türkiye ikliminde trend analizi

Günümüzde artan aşırı şehirleşme, özellikle sanayi ve yerleşim bölgelerinden çıkan gaz atıkları, motorlu vasıtalar. ısıtmada kullanılan yakıtlar ile bitki örtüsünün değişmesi, bir bölgedeki ısı dengesini ve hidrolojik çevrimi etkileyebilmektedir. Bir bölgedeki sıcaklık ve yağıştaki salınım ve değişim trendlerinin bilinmesi; yapılaşmadan, kurulacak endüstriye kadar bina ve aletlerin dizayn ve yapımında önem kazanmaktadır. Yine iklimdeki değişim ve salınımların bilinmesi, tarım ve orman ürünlerinin artımı açısından değerli faydalar sağlayacaktır. Dünyada iklim değişimi ile ilgili çalışmalar şu ana kadar daha çok sıcaklık ve yağış verileri incelenerek yapılmaktadır. Küresel ölçekte, bilhassa sıcaklığa bağlı olarak meydana gelen iklimsel değişimlerin bölgesel olarak incelenmesinde faydalar vardır. Bu çalışmada, bölgesel olarak iklimde bir değişimin olup olmadığını belirleyebilmek için Türkiye genelini temsilen 18 meteoroloji istasyonuna ait yağış ve sıcaklık verileri incelenmiştir. İncelenen iklim verilerinin kalite kontrolü için tüm veriler homojenlik testlerine tabi tutulmuştur. Verilerin normal dağılıma uyup uymadıkları gibi bazı istatistiki özellikleri de tesbit edilmiştir. Çalışmanın esasım teşkil eden iklim değişimi için en küçük kareler metodu yanında dağılımdan bağımsız olan Spearman mertebe korelasyonu ve Mann-Kendall mertebe korelasyonu test istatistiği uygulanmıştır. Yapılan homojenlik testlerine göre incelediğimiz veriler genelde homojendir. Trend analizlerinin sonuçlarına göre, Türkiye genelinde incelenen istasyonlarda yüksek sıcaklık ve yağışta genelde belirgin bir trend gözükmezken, özellikle ilkbahar düşük sıcaklıklarında 1950'lı yıllarda başlayan ve zamanla artan yönde bir trend mevcuttur. Türkiyenin iklim değişikliği çalışmalarına bilimsel bir yaklaşım getirebilmek için uyguladığımız yöntemler ve sonuçlarının ilerideki çalışmalarla birlikte bir bütün halinde düşünüldüğünde belirgin faydalar sağlayacağı görülmektedir. Daha sonraki bu tür çalışmalara yardıma olacağım gözönüne alarak verilerin zamansal değişimi ile ilgili test sonuçları da grafik ve tablolar halinde ekte sunulmuştur.