Klinik örneklerden izole edilen Stenotrophomonas maltophilia suşlarının antibiyotik direnç genlerinin, biyofilm oluşumunun ve klonal ilişkinin araştırılması

Stenotrophomonas maltophilia gram negatif bakteriler arasında önemli patojenlerden biri olan zorunlu aerob, fermente olmayan bir bakteridir. Özellikle hastanede yatan, bağışıklık sistemi baskılanmış, kanser hastalarında ve kistik fibrozlu hastalarda giderek daha fazla bildirilen bir fırsatçı patojen olarak önümüze çıkmaktadır. Biyotik (epitelyal mukoza dokuları) ve abiyotik (tıbbi cihazlar) yüzeylere yapışma ve biyofilm geliştirme yeteneği, S. maltophilia'nın virülansında rol oynayan önemli bir özelliğidir. S. maltophilia'nın, antibiyotiklere ve kemoterapik ajanlara karşı geniş doğal direnci nedeniyle tedavisi zordur ve tedavide kullanılan trimetoprim/sülfametoksazol (TMP-SMX)'e de giderek artan direnç oranları bildirilmiştir. S. maltophilia'da yeni antimikrobiyal direnç mekanizmalarının ortaya çıkması, bu organizmanın izolatlarının antimikrobiyal duyarlılık testlerinin izlenmesini ve raporlanmasını gerektirir. Bu çalışmada Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi Tıbbi Mikrobiyoloji laboratuvarına klinik birimlerden gönderilen çeşitli klinik örneklerden izole edilen S. maltophilia izolatlarının antibiyotik duyarlılıklarının yapılması, biyofilm oluşumu, biyofilm oluşumunda görev alan rmlA, rpfF ve TMP/SMX direncinde rol oynayan sul1, sul2 genlerinin araştırılması ve izolatların moleküler epidemiyolojisinin incelenmesi amaçlanmıştır. İzolatlar Phoenix ID/MIC (Becton Dickinson, ABD) otomatize identifikasyon sistemi veya MALDİTOF-MS Biotyper sistemiyle tanımlanmıştır. Çalışmaya dahil edilen suşların 39'u (%39) balgam, 26'sı (%26) solunum yolu, 16'sı (%16) kan dolaşımı, 14'ü (%14) yara, 4'ü (%4) idrar, 1 tanesi (%1) ise BOS örneğinden izole edilmiştir. İzolatların 53'ü (%53) çeşitli yoğun bakım ünitelerinden, 40'ı (%40) dahili birimlerden, 7'si (%7) cerrahi birimlerden gönderilmiştir. İzolatların antibiyotiklere duyarlılığı Kirby-Bauer disk difüzyon yöntemiyle yapılmış olup zon çapı değerlendirmeleri CLSI (The Clinical & Laboratory Standards Institute) sınır değerlerine göre yorumlanmıştır. Antibiyotik duyarlılık test sonuçlarına göre 100 S. maltophilia izolatının %90'ı TMP/SMX'e duyarlı, %92'si levofloksasine duyarlı, %53'ü minosikline duyarlıdır. Tüm izolatlar içinde 95'i (%95) sul1 negatif olarak saptanırken 5'i (%5) sul1 pozitif olarak bulunmuştur. Ayrıca izolatların tamamı sul2 geni için negatifti. Biyofilm oluşumu mikrotitrasyon plak yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. İzolatların tamamında biyofilm oluşumu gözlenmiştir. Test edilen 100 izolatın 40'ı (%40) güçlü düzeyde, 32'si (%32) orta düzeyde, 28'i (%28) zayıf düzeyde biyofilm yapmıştır. Biyofilm yapımında etkisi olan rmlA ve rpfF genleri araştırılmıştır. Tüm izolatların içinde 91'i (%91) rmla açısından pozitifken 9'u (%9) negatif olarak bulundu. rpfF genine bakıldığında ise 44 (%44) izolat pozitif iken 56 (%56) izolat negatif olarak saptanmıştır. PFGE sonuçlarına göre 23 farklı küme 95 farklı PFGE tipi saptanmıştır. En büyük küme 17 izolatın olduğu Q kümesi olarak saptanmıştır. Diğer kümeler ise sırasıyla S (14 izolat), G (9 izolat), T (7 izolat) H (6 izolat), A (5 izolat), D, I, P, V (4 izolat), K, N, R (3 izolat), B, C, E, F, J, L, M (2 izolat) içermektedir. Yalnızca 3 kümede (O, U, W) birer üye bulunmaktadır. Q kümesindeki 17 izolatın 10'u YBÜ, 6'sı dahili, 1 tanesi ise cerrahi birimlerden gelmiştir. Q kümesindeki izolatların 7 tanesini balgam, 7 tanesini TA (trakeal aspirat), 2'sini yara, 1'ni kan örnekleri oluşturmuştur. Sul1 pozitif olan izolatların hepsi farklı kümelere dağılmıştır. PFGE tiplerine göre kümeleşme oranı %8 saptanmıştır. Anahtar kelimeler: Stenotrophomonas maltophilia, TMP-SMX direnci, biyofilm, klonal ilişki