Kolektif biz duygusu bağlamında klasik ulus ve çokkültürlülük modellerinin karşılaştırılması: Kanada-Qquebec örneği

Bu çalışmanın amacı, klasik ulus modelinin "biz" duygusunu oluşturma unsurları ile çokkültürlülük modelinde "biz" duygusu meydana getiren unsurları karşılaştırarak bir mukayese yapmaktır. Somutlaştırma adına örnek olay olarak Kanada-Quebec'de yaşanan süreç ele alınmıştır. Kanada örneğini anlamlı kılan ise Kanada'nın her iki modeli de deneyimlemiş olmasıdır. Kanada-Quebec'i kendi içinde kıyaslamaya imkân tanıyan kritik dönüşüm 1960'lı yıllarda başlamıştır. Bu döneme kadar klasik ulus modeliyle şekillenen Kanada, bu dönemden itibaren çokkültürlü modeli uygulamaya başlamıştır. Bu bağlamda çalışma temel olarak 1960'lı yıllar öncesini ve sonrasını karşılaştırmalı olarak analiz ederek kolektif "biz" duygusunun geçirdiği dönüşümü inceleyecektir. Çalışma ayrıca postmodernizm ile birlikte ulus devlet modeline alternatif olarak gündeme gelen çokkültürlülük modelinde "biz" duygusunu inşa eden faktörlere ve onun "biz"in inşasındaki rolüne odaklanmaktadır. Bu bağlamda çalışmada literatür taraması ve karşılaştırma yöntemi kullanılarak "klasik ulus modelinde "biz" duygusunun unsurlarının neler olduğu", "çokkültürlülük modelinde "biz" duygusunun hangi unsurlar üzerinden inşa edildiği" ve "çokkültürlü modeli benimseyen ilk ülke olan Kanada'da uygulanan politikaların toplum içinde "biz" duygusunu sağlanıp sağlanamadığı" gibi araştırma sorularına cevap aranmaktadır. Çalışma kapsamında, teorik olarak klasik ulus modelinde toplum içindeki "ortaklıklar" üzerinden "biz" duygusunu inşa edildiği, çokkültürlülük modelinde ise klasik ulus modeli eleştirilerek "farklılıklar" üzerinden "biz" duygusunun oluşturulduğu şeklinde bir ana sonuçtan bahsedilebilir. 1990'lı yıllara kadar "biz" duygusunun oluşturulmasında yeni bir model olarak popülerliğini koruyan çokkültürlülüğün, 1990'lı yıllarla birlikte artan milliyetçi akımın etkisiyle klasik ulus modelinin yeniden gündeme geldiğini söylemek mümkündür. Kanada örneğine bakıldığında ise Kanada hükümetleri teorik olarak çokkültürlülük modelini benimsemelerine rağmen uygulamada çokkültürlülüğün siyasal ve hukuksal öğelerinden ziyade kültürel niteliklerini dikkate alan politikalar ürettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Diğer bir deyişle Kanada'da uygulanan çokkültürlülük politikalarının klasik ulus modelinden sıyrılamadığı ve klasik ulus modelinin etkisini devam ettirdiği görülmektedir. Bu bağlamda çokkültürlülük modelinin Kanada ile Quebec arasında "biz" duygusunu sağlamada yeterli olmadığı ulaşılan sonuçlardan bir diğeridir. Anahtar Kelimeler: Biz Duygusu, Klasik Ulus Modeli, Çokkültürlülük, Kanada, Quebec