Koloni tipi kafeslerde yetiştirilen akbay ve atak-s hibritlerinin ana hatlarında yumurta kalite özellikleri ve kuluçka performansının belirlenmesi

Bu çalışma, yerli Akbay ve Atak-S hibritlerinin saf ana hatlarının iç-dış yumurta kalite özellikleri ile kuluçka performansının belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma, Tavukçuluk Araştırma Enstitüsü'nde bulunan ve 52 haftalık yaşta olan Barred Rock-1 ve D-229 damızlık yumurtacı saf hat sürülerine ait yumurtalar kullanılarak yürütülmüştür. Çalışma iki aşamada gerçekleştirilmiştir: birinci aşamada yumurta kalite kriterleri, ikinci aşamada ise kuluçka performansı incelenmiştir. Birinci aşamada, Barred Rock-1 ve D-229 damızlık sürülerine ait yumurtalar, her biri iki tekerrür halinde, 15 gün arayla 250'şer adet olmak üzere toplamda 500'er adet kullanılarak iç-dış kalite özellikleri açısından değerlendirilmiştir. İç-dış kalite özelliklerinden yumurta ağırlığı, ak yüksekliği, yumurta sarı renk skoru, Haugh birimi, yumurta kabuk kırılma direnci, kabuk kalınlığı, şekil indeksi ve et-kan lekesi oranı gibi kriterler analiz edilmiştir. Barred Rock-1 hattına ait ilk ölçümde yumurta kalite kriterleri sırasıyla yumurta ağırlığı 55.59 g, ak yüksekliği 5.98 mm, sarı renk skoru 10.66, Haugh birimi 77.40, kabuk kırılma direnci 32.57 N/cm², kabuk kalınlığı 0.32 mm, şekil indeksi %76.09 ve et-kan lekesi oranı 0.40 olarak belirlenmiş, ikinci ölçümde sırasıyla yumurta ağırlığı 55.15 g, ak yüksekliği 5.93 mm, sarı renk skoru 10.45, Haugh birimi 77.42, kabuk kırılma direnci 32.89 N/cm², kabuk kalınlığı 0.32 mm, şekil indeksi 75.98 ve et-kan lekesi oranı 0.43 olarak tespit edilmiştir. D-229 hattına ait ilk ölçümde sırasıyla yumurta ağırlığı 55.64 g, ak yüksekliği 6.62 mm, sarı renk skoru 9.98, Haugh birimi 82.03, kabuk kırılma direnci 37.18 N/cm², kabuk kalınlığı 0.33 mm, şekil indeksi %75.87 ve et-kan lekesi oranı 0.02 olarak belirlenen değerler, ikinci ölçümde ise yumurta ağırlığı 54.74 g, ak yüksekliği 6.75 mm, sarı renk skoru 9.87, Haugh birimi 83.36, kabuk kırılma direnci 36.90 N/cm², kabuk kalınlığı 0.32 mm, şekil indeksi 75.46 ve et-kan leke oranı 0.04 olarak kaydedilmiştir. İkinci aşamada, Barred Rock-1 ve D-229 damızlık sürülerine ait toplam 2350 adet kuluçkalık yumurta üzerinden kuluçka performansına ilişkin kriterler değerlendirilmiştir. Denemede her bir genotip için yedi tekerrür oluşturulmuş olup, her tekerrür bir tepsiye karşılık gelecek şekilde planlanmıştır. Her bir tepsiye 150 adet sağlam yumurta yerleştirilmiş, kırık veya çatlak özellik gösteren yumurtalar değerlendirme dışı bırakılmıştır. Böylelikle her hat için 1050 adet yumurta kuluçkaya alınmıştır. İncelenen parametreler arasında, döllü ve dölsüz yumurta sayısı, erken, orta ve geç dönem embriyo ölümleri %, kabuk altı ölümler, canlı erkek ve dişi civciv sayısı, ortalama civciv uzunluğu ve ağırlığı, çıkış gücü ve kuluçka randımanı yer almaktadır. Barred Rock-1 hattında bu değerler sırasıyla ortalama yumurta ağırlığı 56.14 g, erken dönem embriyo ölümleri %0.99, orta dönem embriyo ölümleri %0.68, geç dönem embriyo ölümleri %12.02, canlı (sağlıklı) civciv sayısı 109.71, erkek civciv sayısı 57.429, dişi civciv sayısı 52.29, ortalama civciv uzunluğu 16.88 cm, ortalama civciv ağırlığı 36.29 g, çıkış gücü % 83.63 ve kuluçka randımanı %76.24 değerleri elde edilmiştir. D-229 hattında ise bu değerler sırasıyla ortalama yumurta ağırlığı 56.35 g, canlı (sağlıklı) civciv sayısı 97.14, erkek civciv sayısı 51.00, dişi civciv sayısı 46.14, ortalama civciv uzunluğu 16.76 cm, ortalama civciv ağırlığı 36.38 g, erken dönem embriyo ölümleri %0.70, orta dönem embriyo ölümleri %1.63, geç dönem embriyo ölümleri %7.70, çıkış gücü % 72.92 ve kuluçka randımanı % 67.99 olarak tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, D-229 hattında kabuk altı sorunlarının ve orta dönem embriyo ölümlerinin daha fazla olduğunu göstermektedir. Buna karşın, geç dönem embriyo ölümlerinin Barred Rock-1 hattında daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Civciv uzunluğu ve civciv ağırlığı D-229 hattının daha iyi sonuçlar verdiği görülürken, çıkış gücü ve kuluçka randımanı açısından daha düşük performans sergilediği saptanmıştır. Sonuç olarak, Barred Rock-1 ve D-229 hatları arasında yumurta kalite kriterleri ve kuluçka performansı açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Akbay, Atak-s, Kuluçka Performansı, Yerli Hibrit, Yumurta Kalitesi