Konjenital kalp hastalığı olan bebeklerin annelerinin yaşadığı ebeveynlik stresinin ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi

Bu araştırmada, konjenital kalp hastalığı olan bebeklerin annelerinde görülen ebeveynlik stres düzeyini ve bu stresi etkileyen faktörlerin değerlendirmesi amaçlanmıştır. Araştırma tanımlayıcı ve ilişki arayıcı nitelikte tasarlanmıştır. Araştırma, Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi Çocuk Kalp Damar Cerrahi Servisi ve Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahi Servisinde yatan konjenital kalp hastalığı olan bebeğe sahip ve araştırmaya dahil edilme kriterlerine uyan 155 anne ile yürütülmüştür. Araştırmanın verileri 30 Mayıs 2023 – 5 Mart 2024 tarihleri arasında Bilgi formu, Ebeveyn Stres İndeksi- Kısa Form, Maternal Bağlanma Ölçeği, Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Evlilik Doyum Ölçeği ile toplanmıştır. Başkent Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan etik kurul izni ve araştırmanın yürütüldüğü hastanelerden kurum izinleri alınmıştır. Tanımlayıcı verilerin analizinde; kategorik veriler için sayı ve yüzde, sürekli veriler için ortalama±standart sapma kullanılmıştır. Sürekli değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesinde "Pearson Korelasyon Analizi" testi kullanılmıştır. Ebeveynlik stres ölçeği puanını etkileyen risk faktörlerinin incelenmesinde Multiple Lineer Regresyon Analizi kullanılmıştır. Annelerin ebeveynlik stres puan ortalaması 69,8±25,7 olup %38,8 yüzdelikte yer aldığı görülmüştür. Konjenital kalp hastalığı olan bebeklerin annelerinde gözlenen ebeveynlik stresi algılanan ekonomik durum (t=2,757; p=0,007), çocuk sayısı (t=2,358; p=0,020), eş ile ilişkinin olumlu yönde değişmesi (t= -2,020; p=0,045), sağlık bakımına ulaşma düzeyi (t= -2,478; p=0,014), tanı alma zamanı (t=3,414; p<0,001), hastanede yatış süresi (t=2,922; p=0,004), maternal bağlanma (t=2,343; p<0,021), ebeveyn öz yeterliliği (t= -3,592; p<0,001), sosyal destek algıları (aile ve arkadaş çevresi) (t= -2,761; p=0,007) (t= -2,761; p=0,007) ve evlilik yaşam doyumu (t= -2,377; p=0,019) gibi değişkenler tarafından etkilenmektedir. Bu değişkenler, ebeveynlik stresinin %52.3'ünü açıklamakta olup, bu ilişkiler istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (R² = 0.523; p < 0.001). Bu bulgular doğrultusunda, KKH olan bebeklerin annelerinin ebeveynlik stres düzeyinin azaltılması için ebeveyn öz yeterliğinin, sosyal desteğin ve evlilik doyumunun arttırılması, annelerin bireysel özellikleri göz önüne alarak bireyselleştirilmiş hemşirelik bakımının sağlanması önerilmektedir. Anahtar kelimeler: anne, bebek, ebeveynlik stresi, hemşirelik, konjenital kalp hastalığı