Kontrollü ovaryan hiperstimulasyon sırasında erken LH dalgalanmasının engellenmesi amacıyla kullanılan gnrh antagonistleri ve medroksiprogesteron asetatın in vitro fertilizasyon sonuçlarının karşılaştırılması

Amaç: İn vitro fertilizasyon (İVF) tedavisi sırasında erken luteinizan horman (LH) dalgalanmasının engellenmesi amacıyla gonadotropin salgılatıcı hormon (GnRH) antagonistlerinin yerine medroksiprogesteron asetat (MPA) kullanılmasının hastaların kontrollü ovaryan hiperstimülasyon (KOH), gelişen embriyo ve gebelik sonuçlarına etkisinin araştırılması. Gereç ve Yöntem: Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezinde Ekim 2018 - Nisan 2022 tarihleri arasında KOH uygulanan ve erken LH dalgalanmasının engellenmesi amacıyla GnRH antagonistleri ya da MPA kullanılan hastalar çalışmaya dâhil edildi. Bulgular: Çalışmanın yürütüldüğü dönem içerisinde toplam 756 siklusta MPA ve 757 siklusta GnRH antagonistleri kullanıldı. MPA kullanılan hastaların GnRH antagonistleri kullanılanlara göre daha yaşlı (33,9±5,6 vs. 32,6±5,6, p<0,001), infertilite sürelerinin (4,1±3,5 vs. 3,4±3,0 yıl, p<0,001) daha kısa ve antral folikül sayısı (AFC) sayılarının (10,7±8,6 vs. 11,9±10,8, p=0,007) daha düşük olduğu saptandı. MPA kullanılan hastalarda daha yüksek günlük başlangıç folikül stimülan hormon (FSH) dozu kullanılmasına karşın (276,5±44,9 vs. 208,6±61,0 IU, p<0,001), stimülasyon sürelerinin daha kısa (9,1±2,0 vs. 9,5±2,2 gün, p<0,001) olmasına bağlı kullanılan toplam gonadotropin dozunun (2685,8±852,7 vs. 3009,6±1356,6 IU, p<0,001) daha düşük olduğu bulundu. Hem MPA (%2,9) hem de GnRH antagonistleriyle (%2,2) benzer etkinlikte prematür ovulasyon engellendi (p=0,415). MPA grubundaki hastaların tetikleme günü estradiol (E2) ortalamasının (2516,1±2069,2 pg/ml) GnRH antagonist grubuna göre (2183,5±5592,3 pg/ml) istatistiksel olarak anlamlı ölçüde yüksek olduğu saptandı (p<0,001). Buna karşın MPA grubundaki hastalarda toplam elde edilen oosit sayısı (9,3±8.1), GnRH antagonist grubuna göre (10,2±7,9) daha düşük olduğu bulundu (p=0,004). Gruplar arasında MII oosit (6,9±6,2 vs. 7,1±6,0, p=0,218), feritilizasyon (3,2±3,2 vs. 3,5±3,5, p=0,289) ve gelişen total embriyo sayıları (1,3±1,3 vs. 1,2±1,2, p=0,765) arasında farklılık gözlenmedi. MPA kullanılan hastalarda oosit matürasyon oranı (0,7±0,2 vs. 0,6±0,2, p<0,001) ve elde edilen MII oosit başına gelişen yüksek kalite embriyo sayılarının (%39,5 vs. %32,4, p<0,001) daha yüksek olduğu bulundu. MPA ve GnRH antagonistlerinin kullanıldığı hastaların ilk transferlerinde yapılan ET başına klinik gebelik oranlarının benzer olduğu saptandı (%35,4 vs. %30,1, p=0,074). MPA ve GnRH antagonist gruplarının toplam transfer başına kümülatif klinik gebelik oranları arasında istatistiksek olarak anlamlı fark bulunmadı (%35,3 vs %30,1 p=0,077). Bununla uyumlu şekilde, yapılan tüm ET'ler sonrası tedaviye başlanan hasta başına kümülatif klinik gebelik oranlarında da farklılık gözlenmedi (24,1 vs. %23,2, p=0,269). Buna karşın, yaş, infertilite süresi, AFC, tek ya da çift ET yapılmış olması ve transfer edilen embriyonun gelişim aşaması gibi kafa karıştırıcı etkenlerin de aynı model içerisinde değerlendirildiği lojistik regresyon analizinde, KOH tedavisine başlanan hasta başına kümülatif gebelik oranının MPA kullanılan hastalarda daha yüksek olduğu bulundu (p<0,05, Exp(B)=1,704, %95 güven aralığı [1,286; 2,256]). Sonuç: KOH sırasında MPA kullanımıyla etkin bir şekilde prematür ovulasyonun engellenebilmektedir. MPA kullanılan hastaların KOH, gelişen embriyo ve gebelik sonuçlarının GnRH antagonistlerinin kullanıldığı sikluslarla benzer olduğu bulunmuştur. Dolayısıyla, KOH sırasında GnRH antagonistlerinin yerine MPA'ın kullanılması taze ET planlanmayan hastalar için etkin bir alternatif olabilir. Anahtar Sözcükler: ovaryan stimülasyon, erken lh dalgalanması, medroksiprogesteron asetat, gebelik sonuçları.