Konuşma sesi bozukluğu olan ve olmayan okul öncesi çocuklarda problemli medya kullanımının erken okuryazarlık becerilerine etkisinin incelenmesi

Konuşma Sesi Bozukluğu, konuşma seslerinin üretim yeri, zamanı, hızı ve basıncının hatalı üretiminden kaynaklanan bir konuşma bozukluğudur. Medya kullanım süresinin fazla olması, yanlış içeriği ve ebeveyn kontrolündeki eksiklikler gibi nedenlerden dolayı problemli medya kullanımı çocukların gelişim süreçlerini etkilemektedir. Çalışmamızız amacı, konuşma sesi bozukluğu olan ve olmayan çocukların problemli medya kullanımını ve erken okuryazarlık becerilerini karşılaştırmak, ayrıca problemli medya kullanımı ile erken okur yazarlık becerileri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışmamızda, çalışma grubunu 60-83 ay aralığında konuşma sesi bozukluğu olan 25 çocuk oluştururken, aynı yaş aralığında normal gelişim gösteren 25 çocuk ise kontrol grubunu oluşturmuştur. Tüm çocukların değerlendirilmesinde Türkçe Erken Dil Gelişim Testi, Ankara Artikülasyon Testi, Erken Okuryazarlık Testi ve Problemli Medya Kullanım Ölçeği kullanılmıştır. Her iki grup problemli medya kullanımı, dil gelişimi, artikülasyon ve erken okuryazarlık becerileri açısından karşılaştırılmıştır. Elde edilen bulgulara göre erken okuryazarlık becerilerinden ifade edici dilde sözcük bilgisi, genel isimlendirme, fonolojik farkındalık, harf bilgisi ve Erken Okuryazarlık Testi toplam puanları açısından iki grup arasında istatiksel olarak anlamlı farklılık göstermiştir (p<0.05). Konuşma sesi bozukluğu olan grubun problemli medya kullanım ölçeğinden elde ettikleri puanlar normal gelişim gösteren çocuklara göre istatiksel olarak daha yüksekti (p<0.05). Konuşma sesi bozukluğu olan çocuklar Erken Okuryazarlık Testi'nin dinlediğini anlama alt testi ile problemli medya kullanımı arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki elde edilmiş (p<0.05), ancak normal gelişim gösteren çocuklarda ise iki ölçek arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır. Konuşma sesi bozukluğu olan çocukların ifade edici dilde sözcük bilgisi, genel isimlendirme, fonolojik farkındalık, harf bilgisi gibi erken okuryazarlık becerilerinde daha düşük performans göstermiştir. Ayrıca bu çocukların problemli medya kullanım alışkanlıklarının dinlediğini anlama becerilerini olumsuz etkilediği görülmüştür. Konuşma sesi bozukluğu olan çocukların değerlendirme ve müdahale planlarında problemli medya kullanım alışkanlıklarının ve erken okuryazarlık becerilerinin de dikkate alınması gerektiği düşünülmüştür.