Konut alanlarındaki kamusal mekanların sosyal sürdürülebilirlik bağlamında değerlendirilmesi için bir model önerisi: Karşıyaka, İzmir örneği

Sosyal sürdürülebilirlik, bireysel yaşam kalitesinin ötesinde toplumun kolektif işlevselliğinin devamlılığını ele almaktadır. Kentsel sosyal sürdürülebilirlik, kentin insan etkileşimi ve iletişimi ile kültürel gelişimi için yaşanabilir koşulları uzun süreçteki sunabilme yeteneğidir. Sosyal sürdürülebilirliğin farklı disiplinler tarafından ele alınması toplum ile ilişkisinden ortaya çıkmaktadır. Mimarlık alanındaki potansiyeli de yine birey ve toplum ile olan yakın ilişkiden kaynaklanmaktadır. Bu bağlamda çalışma, kent biriminin mekansal araçlarından biri olan kamusal mekanların sosyal sürdürülebilirlik üzerindeki etkisini araştırmaktadır. Kapsamlı literatür çalışması sonucunda kamusal mekanın niteliklerinin sosyal sürdürülebilirlik ajandası içerisinde yer alan hedefler ve kavramlarla örtüştüğü görülmektedir. Bu çalışma, toplumsal ve sosyal hayatın temel aktörlerinden biri olan kamusal mekanların konut alanları kapsamında sosyal sürdürülebilirliğin sağlamasındaki temel bileşenlerini ve katkısını ortaya çıkarmaktadır. Araştırmanın kavramsal çerçevesinin belirlenmesi için, sosyal sürdürülebilirlik ajandası içerisinde yer alan hedefler doğrultusundaki göstergeler araştırılarak mimarlık disiplini kapsamındaki kavramlar tespit edilmiştir. Konut alanlarındaki kamusal mekanların sosyal sürdürülebilirlik üzerindeki etkisini araştırmada temel bileşenler erişilebilirlik, sosyal altyapı, aidiyet, komşuluk, güvenlik ve katılım olarak belirlenmiştir. Konut alanlarındaki kamusal mekanların ve sosyal sürdürülebilirlik arasındaki ilişkinin tespit edilmesi için alan çalışmasının kapsamı mahalle ölçeği ile sınırlandırılmıştır. Farklı bileşenlerin değerlendirilmesi amacıyla literatürde bulunan ölçekler incelenerek alt bileşenler için farklı araştırma enstrümanlarından faydalanılan karma bir araştırma modeli geliştirilmiştir. Araştırma yöntemi kapsamında, mekansal analiz ve anket çalışması aracılığıyla konunun farklı boyutları ortaya konmuştur. Araştırma modeli, çeşitli kriterler göz önünde bulundurularak seçilen İzmir, Karşıyaka ilçesinde sınanmıştır. Elde edilen bulgular sonucunda konut alanlarında yer alan kamusal mekanların sosyal sürdürülebilirlik ile olan ilişkisi ortaya konarak, sosyal sürdürülebilirliğin sağlanması, desteklenmesi ve geliştirilmesi için önerilerde bulunulmuştur.