Konut bahçesi tasarımında kullanıcı isteklerinin belirlenmesine yönelik iki ayrı kişilik kuramının uygunluğunun değerlendirilmesi

Peyzaj tasarımı, dış mekân alanlarını görsel, işlevsel ve duyusal açıdan zenginleştirmeyi hedefleyen çok yönlü bir disiplindir. Konut bahçeleri, bireylerin kişisel tercihleri doğrultusunda düzenlenen özel dış mekân alanlarıdır ve çeşitli kullanım alanlarını içermektedir. Konut bahçesi peyzaj kullanım tercihlerinde kullanıcı istek ve ihtiyaçları önem arz etmektedir. Bu bağlamda, kişilik özellikleri ile peyzaj kullanım tercihleri arasındaki ilişki, bireysel ve işlevsel alanların oluşturulmasına dair önemli bir araştırma alanını temsil etmektedir. Kişilik temelli tasarımlar, bireylerin yaşam alanlarını kendi benlikleriyle ifade etmelerine ve dış mekânları daha etkili bir şekilde kullanmalarına olanak tanımaktadır. Psikoloji, sosyoloji ve ilgili alanlardaki araştırmalar, kişilik özelliklerinin nasıl şekillendiğini ve bireyin yaşamında nasıl etkili olduğunu anlamaya yöneliktir. Kişilik temelli tasarımlarda kişilik analizi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma kapsamında, tasarım disiplini açısından kişilik ve peyzaj kullanım tercihleri arasındaki bağlantıyı irdelemek ve kişilik analizinin yapılabilmesi için en çok tercih edilebilecek iki farklı kişilik kuramı üzerinde durulmuştur. Bu çalışmada yapay sinir ağları yardımı ile iki ayrı kişilik kuramı olan Büyük Beşli Kişilik Kuramı ve A Tipi ve B Tipi Kişilik Kuramı yardımıyla oluşturulan bir algoritma ortaya konulmuştur. Çalışma kapsamında çeşitli cinsiyet, yaş, meslek gruplarından oluşan katılımcılara anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara demografik özellikler, kişilik testleri ve kullanıcı tercihleri bölümlerinden oluşan sorular yöneltilmiştir. Anket katılımcılarının cevapları algoritma altlık ve kontrol verisi olarak değerlendirilmeye alınmıştır. Çalışma sonucunda A tipi ve B tipi kişilik kuramımın Büyük Beşli Kişilik Kuramına göre daha verimli sonuçlar verdiği görülmüştür. Çalışmanın hipotezi olan daha az veriyle algoritma oluşturmanın mümkün olup olmadığı, test edilmiş ve 100, 200 ve 400 kişilik veri setleriyle oluşturulan algoritmalar arasında en yüksek başarı oranlarına 400 kişilik veri setlerinin sahip olduğu gözlemlenmiştir. Çalışmanın diğer sonucu olan kullanım tercihlerinin kişilik kuramları bazında değerlendirildiğinde "Eğitim durumu", "Yaş" ve "Meslek" girdilerinin tasarım tercihleri ile yüksek korelasyon değerine sahip olduğu görülmektedir. Bu tez çalışması, kişilik temeline oturmuş bir tasarım yaklaşımı için öncü bir çalışma olarak değerlendirilebilir. Çalışma kapsamında geliştirilen algoritmaların başarısı ve başarısızlığı, gelecekteki peyzaj tasarım çalışmaları için önemli bir referans oluşturacak niteliktedir.