Konut üretiminde yerel yönetimlerin rolü: Karatay Belediyesi öncülüğünde kurulan yapı kooperatiflerinin incelenmesi

Konut insanoğlunun en temel gereksinimlerinden biri olan barınma ihtiyacını karşıladığı mekândır. Tarih boyunca insanlar barınma ve güvenlik gereksiniminden dolayı bireysel veya topluluk olarak farklı nitelikte yerleşim yerleri oluşturmuşlardır. Dünya genelinde son iki yüzyıldır nüfus artışına paralel olarak kentleşme sürecinde yaşanan hızlı değişim, insanların en temel yaşam haklarından biri olan barınma alanı ihtiyacını da arttırmıştır. Kentlerdeki nüfus artışı halen devam etmekte olup, Birleşmiş Milletlerin değerlendirmesine göre 2030 yılına gelindiğinde 5 milyar insanın kentlerde yaşayacağı ön görülmektedir. Türkiye'de de 1950 sonrasında toplumsal, ekonomik, sosyal ve politik nedenlerle kırsal alanlardan kentlere doğru yaşanan yoğun göç hareketi, kentsel alanlardaki nüfusun artışına ve kentlerin büyümesine neden olmuştur. Kentlerde yaşanan bu hızlı nüfus değişimi sebebiyle ortaya çıkan konut ihtiyacı, sosyal devlet anlayışının benimsendiği gelişmiş devletlerde sistemli bir yapı içerisinde karşılanmaya çalışılmıştır. Ancak az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler vatandaşlarına nitelikli konut sunamadığı için konuta ihtiyaç duyan insanlar gecekondu ve baraka gibi farklı yöntemlerle kendi çözümlerini üretmiştir. Yaşanan bu süreç kentlerin bütüncül olarak planlı gelişimini ve nitelikli yapılı çevrelerin oluşumunu olumsuz etkilemiştir. Bu doğrultuda devletler vatandaşlarına yaşanabilir yapılı çevre oluşturmak ve nitelikli konut sunmak için farklı dönemlerde farklı konut sunum politikaları geliştirmiştir. Türkiye'de de merkezi yönetim ve yerel yönetimler farklı politika ve yöntemlerle konut üretim sürecinde önemli rol oynamaktadır. Karatay Belediyesi, Türkiye'de yerel yönetim düzeyinde konut üretiminde önemli aktörden biridir. Karatay Belediyesinin öncülük ettiği yapı kooperatifleri 1993 yılından günümüze kadar yaklaşık 18725 adet konut üretmiştir. Bu çerçevede çalışmanın amacı Türkiye'de konut üretiminde yerel yönetimlerin rolünü ortaya koymak ve konut sorununun çözümüne yönelik politika önerilerinde bulunmaktır. Bu amaç doğrultusunda Karatay Belediyesi Öncülüğünde Kurulan Yapı Kooperatiflerinin konut üretim süreci incelenmiştir. Karatay Belediyesi Öncülüğünde Kurulan Yapı Kooperatiflerinin konut üretim süreci, süreçte yer alan aktörlerin görüşleri doğrultusunda analiz edilerek, söz konusu konut üretim biçiminin konut sorununun çözümüne, kamu yararına ve yapılı çevrenin oluşumuna yönelik etkisi ortaya konmuştur.