Konut yapı kooperatiflerinde inşaat maliyetlerinin hesaplanması ve muhasebeleştirilmesi

Yapı kooperatifleri üyelerinin konut ve isyeri ihtiyaçlarını en uygun maliyetlerle ve en uygun ödeme kosulları ile karsılamak amacıyla kurulmaktadır. Amacı üyelerine uygun maliyetlerle konut üretmek olan konut yapı kooperatiflerinde insaat maliyetlerinin hesaplanması ve muhasebelestirilmesi önemli olmakla birlikte bu konuda gerek uygulamada gerek literatürde bir tekdüzelik saglanamamıstır. Bu çalısmanın arastırma problemi, konut yapı kooperatifleri tarafından yürütülen konut insaatlarının hizmet üretimi olarak mı yoksa üretim eylemi olarak mı degerlendirileceginin tespitidir. Bu baglamda insaat maliyeti unsurları ve maliyet muhasebesi uygulamalarını etkileyen unsurların neler oldugu tespit edilmeye çalısılmıstır. Aynı alanda faaliyet gösteren konut yapı kooperatiflerinde, gerek maliyet unsurlarının tespitinde gerekse muhasebelestirilmesinde farklı uygulamalara rastlanmaktadır. Bu çalısmanın arastırma soruları; - Konut kooperatiflerinde maliyet unsurları nelerdir, - Faaliyet konuları aynı oldugu halde, konut yapı kooperatiflerinde maliyetlerin muhasebelestirilmesi niçin farklılık göstermektedir, - Kooperatif muhasebesinde yapılan hataların nedenleri nelerdir ve nasıl çözüm üretilebilir. Bu sorulara cevap ararken, kayıt süreci, yapılan hatalar ve farklı uygulamaların nedenleri literatür taraması yapılarak arastırılmıstır. Buna ek olarak kooperatif muhasebesi tutan muhasebe meslek mensupları ile de görüsmeler yapılmıs. Ayrıca bu çalısma ile kooperatiflere tanınan vergi muafiyet ve istisnalarının insaat maliyetleri üzerindeki etkisi açıklanmaya çalısılmıstır. Bu çalısmanın sonucunda konut yapı kooperatiflerinde insaat maliyeti unsurlarını etkileyen en önemli faktörün kooperatif insaatının yapılıs sekli ve kooperatifin vergi muafiyet ve indirimlerinden yararlanıp yararlanmama durumu oldugu tespit edilmistir. Ayrıca, kooperatif tarafından yapılan yada yaptırılan konutların insaatının hizmet eyleme olmayıp üretim faaliyeti olarak degerlendirilmesi gerektigi tespit edilmistir. Maliyetlerin muhasebelestirilmesinde rastlanan farklı uygulamaların, tekdüzen hesap planındaki hesapların uygulamacılar tarafından farklı yorumlanması ve özel insaat statüsünde bulunan kooperatif insaatının, bazı meslek mensupları tarafından insaat taahhüt isi olarak algılanmasından kaynaklandıgı sonucuna varılmıstır. Ayrıca bazı meslek mensuplarının maliyetlerin muhasebelestirilmesi sırasında yanlıs hesaplar kullanmaları ve bu uygulanmadan dolayı bir yaptırımla karsılasmamaları nedeniyle kooperatiflerde muhasebe denetiminin yeterli düzeyde olmadıgı söylenebilir. Anahtar Kelimeler: nsaat Maliyetleri, Konut Kooperatifleri, Maliyet Muhasebesi