Koroner arter baypas greft ameliyatı geçiren yaşlı hastaların enflamasyon, fonksiyonel durum değişiklikleri, kilo kaybı ve yaşam kalitesinin incelenmesi

ÖZET Tanımlayıcı olarak yapılan bu araştırmanın amacı koroner arter baypas greft ameliyatı geçiren hastaların enflamasyon, fonksiyonel durum değişiklikleri, kilo kaybı ve yaşam kalitesinin incelenmesidir. Araştırma 13.02.2017-22.05.2017 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Kalp Damar Cerrahisi Kliniği'nde yürütüldü. Araştırmanın örneklemini 13.02.2017-22.05.2017 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Kalp Damar Cerrahisi Kliniği'nde açık kalp ameliyatı tekniği ile koroner arter baypas greft ameliyatı geçiren 65 yaş üstü 64 gönüllü ve bilinçli hastalar oluşturdu. Veriler, hastalar ameliyat için hastaneye kabul edildiklerinde ve ameliyattan sekiz hafta sonra uygun bir zamanda yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak toplandı. Anket formu sosyodemografik, tıbbi durum, fonksiyonel durum, kilo kaybı ve yaşam kalitesi başlıklı beş bölümden oluştu. Veriler SPSS for Windows 20.0 paket programı kullanılarak analiz edildi. Tanımlayıcı istatistikler ve normal dağılım gösteren parametrelerin gruplar arası karşılaştırmalarında Student's t test kullanıldı. Normal dağılım göstermeyen parametrelerin gruplar arası karşılaştırmalarında Wilcoxon İşaretli Sıra Testi ve Korelasyon analizi kullanıldı. Çalışmanın sonunda hastaların ameliyat öncesi C-Reaktif Protein (CRP) değeri medyanı 1.93, çeyrekler arası aralığı 5.73 (min=0.04, mak=24.82)mg/dl iken, ameliyat sonrası 8. haftada medyanı 6.66, çeyrekler arası aralığı 18.22 (min=0.08, mak= 34.52) mg/dl'dir. Ameliyat öncesi prokalsitonin değeri medyanı 0.37 çeyrekler arası aralığı 0.79 (min=0.02, mak=34.57) pg/dl iken, ameliyat sonrası 8. haftada medyanı 0.66, çeyrekler arası aralığı 0.51 (min=0.04, mak=31,89) pg/dl'dir. Ameliyat öncesi lökosit değeri medyanı 14.4, çeyrekler arası aralığı 12.77 (min=4.22, mak=21.85) 10^3/µL iken, ameliyat sonrası 8. haftada medyanı 10.15, çeyrekler arası aralığı 3.88 (min=3.09, mak=86.80) 10^3/µL'dir. Ameliyat öncesi nötrofil değeri medyanı 69.35, çeyrekler arası aralığı 21.55 (min=4.16, mak=90.90) g/dl iken, ameliyat sonrası 8. haftada medyanı 76.0, çeyrekler arası aralığı 19.75 (min=0.45, mak=90.10). Ameliyat öncesi lenfosit medyanı 17.15, çeyrekler arası aralığı 19.63 (min=1.12, mak=45.90) g/dl iken, ameliyat sonrası 8. haftada medyanı 14.40, çeyrekler arası aralığı 12.77 (min=1, mak=38.80) g/dl'dir. Ameliyat öncesi günlük yaşam aktiviteleri (GYA) ölçek medyanı 18, çeyrekler arası aralığı 0 (min=16, mak=18) puan iken, ameliyat sonrası 8. haftada medyanı 17, çeyrekler arası aralığı 2 (min=12, mak=18) puandır. Ameliyat öncesi enstrümental günlük yaşam aktiviteleri (EGYA) ölçek puan medyanı 21, çeyrekler arası aralığı 3 (min=13, mak=24) puan iken, ameliyat sonrası 8. haftada medyanı 16, çeyrekler arası aralığı 5 (min=9, mak=21) puandır. Ameliyat öncesi kilo ortalamaları 72.87±8.07 (Min:57, Maks:95) kilogram (kg) iken, ameliyat sonrası 8. haftada 71.00±7.95 (min:54, maks:91) kilogramdır. Ameliyat öncesi mini beslenme değerlendirme testi medyanı 24.25, çeyrekler arası aralığı 2.65 (min=18.50, mak=28.00) puan iken, ameliyat sonrası 8. haftada medyanı 22, çeyrekler arası aralığı 4 (min=14, mak=27) puandır. Ameliyat öncesi SF-12 yaşam kalitesi ölçeğinin fiziksel bileşeni medyanı 43.81, çeyrekler arası aralığı 7.16 (min=31.64, mak=54.75) puan iken, ameliyat sonrası 8. Haftada medyanı 38.77, çeyrekler arası aralığı 7.83 (min=32.89, mak=51.84) puandır. Ameliyat öncesi SF-12 yaşam kalitesi ölçeğinin mental bileşeni medyanı 42.25, çeyrekler arası aralığı 7.95 (min=31.11, mak=57.37) puan iken, ameliyat sonrası 8. Haftada medyanı 48.65, çeyrekler arası aralığı 9.05 (min=29.13, mak=60.12) puandır. Hastaların CRP değeri (z=-4.539, p=0.0001), prokalsitonin değeri (z=-2.699, p=0.007), lökosit değeri (z=-2.451, p=0.014), GYA puanı (z=-5.429, p=0.0001), EGYA puanı (z=-6.964, p=0.0001), kilosu (t=9.563, p=0.0001), mini beslenme değerlendirme puanı (z=-6.063, p=0.0001), SF-12 yaşam kalitesi ölçeği fiziksel bileşen puanı (z=-4.247, p=0.0001), SF-12 yaşam kalitesi ölçeği mental bileşen puanı (z=-4.133, p=0.0001) ameliyat öncesi ve ameliyat sonrası 8. haftada karşılaştırıldığında aralarında istatiksel olarak anlamlı bir fark bulundu. Hastaların nötrofil değeri (z=-1.418, p=0.156) ve lenfosit değeri (z=1.416, p=0.157) ameliyat öncesi ve ameliyat sonrası 8. haftada karşılaştırıldığında ise istatiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı. Koroner arter baypas greft ameliyatı geçiren yaşlı hastaların ameliyat öncesine göre ameliyat sonrası 8. haftada enflamasyon belirteçlerinden CRP, prokalsitonin, nötrofil değerlerinin arttığı, lökosit ve lenfosit değerlerinin azaldığı, fonksiyonel durumda düşüş olduğu, beslenmede hafif malnütrisyon olduğu, kilo kaybı yaşadığı ve bunlara bağlı olarakta yaşam kalitesinin azaldığı saptandı. Anahtar Kelimeler: Kalp ameliyatı, yaşlı hasta, enflamasyon, fonksiyonel durum, kilo kaybı, yaşam kalitesi