Koroner Arter Bypass Greft Ameliyatı Geçiren Hastaların Öz-etkililik Düzeyinin Belirlenmesi

ÖZ: Bu araştırma, VM Medical Park Kocaeli Hastanesi cerrahi kliniğinde Koroner Arter Bypass Greft (KABG) ameliyatı geçiren hastaların öz-etkililik düzeyini belirlemek amacıyla, kesitsel-tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini, VM Medical Park Kocaeli Hastanesi cerrahi kliniğinde KABG ameliyatı geçiren hastalar, örneklemini ise 01 Ocak - 31 Mayıs 2018 tarihleri arasında araştırmaya alınma kriterlerini taşıyan ve gönüllü olarak katılmayı kabul eden 104 hasta oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak, “Hasta Tanıtıcı Özellikler Soru Formu” ve “Barnason Etkililik Beklenti Ölçeği (BEBÖ)’nin Kardiyak Cerrahi Versiyonu” kullanılmıştır. Araştırma için gerekli kurum ve kurul izinleri alındıktan sonra, veriler araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen verilere göre; hastaların %76,9’u erkek; %69,2’si 60 ve üzeri yaş grubunda; %87,5’i evli, %67,3’ü ilk ve ortaokul mezunu ve %57,7’si emekli, %39,4’ünün kronik bir hastalığının bulunmadığı, %33,3’ünün ise birden fazla kronik hastalığının bulunduğu ve %84,6’sının hastalığı ile ilgili eğitim aldığı belirlenmiştir. KABG ameliyatı geçiren hastaların bazı tanıtıcı özelliklerine göre BEBÖ’nin Kardiyak Cerrahi Versiyonu ve alt boyutlarından aldıkları madde toplam puan ortalamaları incelendiğinde, erkeklerin kadınlardan, evlilerin bekârlardan, lise ve üzeri eğitim alanların, daha az eğitim alan gruplardan, hastalığı ile ilgili eğitim alanların almayanlardan; BEBÖ’nin Kardiyak Cerrahi Versiyonu ve bazı alt boyutlarından aldıkları madde toplam puan ortalamaları daha yüksek bulunmuş ve istatistiksel olarak anlamlı fark yarattığı saptanmıştır. Ayrıca 60 yaş altı grubunda yer alan hastaların BEBÖ’nin Kardiyak Cerrahi Versiyonu “Öz-Bakım Yönetimi” alt boyutundan aldıkları madde toplam puan ortalamaları daha yüksek bulunmuş ve istatistiksel olarak anlamlı fark yarattığı saptanmıştır. Bu çalışmadan elde edilen sonuçlara göre, KABG ameliyatı uygulanacak hastaların hastaneye yatışlarında; hemşireler tarafından, öz-etkililiklerinin değerlendirilmesi ve hastaların öz-etkililikleri dikkate alınarak; tedavi ve bakımları ile taburculuk planlamalarının yapılması, hastaların yaşam tarzlarını değiştirmede, öz-etkililiğin önemi konusunda sağlık profesyonellerinin farkındalıklarının geliştirilmesi ve hasta/yakınları ile sağlık profesyonellerinin; öz-etkililik konusunda eğitilmeleri önerilebilir.