Korunmuş ejeksiyon fraksiyonlu kalp yetmezliği hastalarında SGLT 2 inhibitörlerinin kardiak MR değişiklikleri ve biyobelirteçler üzerine etkileri

Korunmuş ejeksiyon fraksiyonlu kalp yetmezliği (KEF-KY), özellikle kardiyovasküler hastalıklar arasında dikkat çeken, kompleks bir klinik tablo olarak karşımıza çıkmaktadır. Ejeksiyon fraksiyonu korunmuş olmasına rağmen, sol ventrikül (SV) diyastolik fonksiyonunda bozulma ve artmış dolum basınçları gibi hemodinamik değişikliklerle karakterizedir. Dünya genelinde özellikle artan yaşam süresi, metabolik sendromun yaygınlaşması ve eşlik eden hastalıkların artışıyla, KEF-KY'nin prevalansı giderek yükselmektedir. Tip 2 diyabet (DM), hipertansiyon ve obezite gibi metabolik komorbiditeler, KEF-KY'nin gelişiminde ve ilerlemesinde kritik rol oynamaktadır. KEF-KY'nin temel patofizyolojik mekanizmalarından biri diyastolik disfonksiyondur (DD). Bu durum, SV dolum basınçlarının artışı, miyokardiyal sertleşme ve fibrozis süreçleriyle ilişkilidir. Ayrıca, sağ ventrikül (SaV) disfonksiyonu, atriyal yeniden şekillenme ve pulmoner hipertansiyon (PH) gibi ek komplikasyonlar da KEF-KY'nin klinik seyrini daha karmaşık bir hale getirmektedir. Diyastolik fonksiyon bozukluğu nedeniyle sol atriyumda (SA) artan basınç, atriyal yeniden şekillenme ile sonuçlanmakta ve bu durum, ileri fibrozisle birlikte atriyum fonksiyonlarının bozulmasına yol açmaktadır. Sodyum-glukoz ko-transporter 2 (SGLT2) inhibitörleri, başlangıçta diyabet tedavisinde kullanılan farmakolojik ajanlar olarak geliştirilmiş olsalar da kardiyovasküler sistem üzerindeki olumlu etkileriyle dikkat çekmektedir. Önceki araştırmalar, bu ilaçların yalnızca glisemik kontrol sağlamadığını, aynı zamanda kalp ve böbrek fonksiyonları üzerinde yararlı etkiler oluşturduğunu ortaya koymuştur. SGLT2 inhibitörlerinin ozmotik diürez etkisi ile intravasküler hacim azalması, ön ve art yükün hafiflemesini sağlamakta ve bu durum, KEF-KY hastalarında miyokardiyal stresin azalmasıyla sonuçlanmaktadır. Ayrıca, bu ilaçların antifibrotik ve antienflamatuar etkileri, miyokardial dokudaki yeniden şekillenmenin gerilemesine katkıda bulunmaktadır. Bunun sonucunda hem ventriküler hem de atriyal düzeyde yapısal ve fonksiyonel iyileşme sağlanabilmektedir. Çalışmaya 29 Mayıs 2023 ile 28 Mayıs 2024 tarihleri arasında Pamukkale Üniversitesi Hastanesi Kardiyoloji Kliniği'nde takip edilen, Tip 2 DM'si olan 26 KEF-KY hastası dahil edilmiştir. Hastaların tedavi öncesi ve sonrası kardiyak yapısal ve fonksiyonel verileri ekokardiyografi ve kardiyak manyetik rezonans görüntüleme (KMR) yöntemleriyle karşılaştırılmıştır. Çalışmaya dahil edilen 26 hasta üzerinde yapılan analizde, tedavi sonrası KMR'de SA yapısal ve fonksiyonel değerlendirmede belirgin iyileşmeler göstermiştir. SA hacmi (SAV) tedavi öncesi 78,73±21,64 ml'den tedavi sonrası 71,20±22,35 ml'ye düşmüştür (p<0,001). SA rezervuar strain değerinde artış gözlenmiş; tedavi öncesi 22,3±9,4% iken tedavi sonrası 23,0±8,3% olarak bulunmuştur (p=0,010). SV hacim ve kütlesinde anlamlı iyileşmeler sağlanmıştır. SV end-diastolik hacmi (EDV) tedavi öncesinde 152,27±28,92 ml iken, tedavi sonrası 139,08±28,28 ml'ye düşmüştür (p<0,001). Benzer şekilde, SV end-sistolik hacmi (ESV) tedavi öncesi 61,10±24,25 ml'den tedavi sonrası 50,85±16,28 ml'ye azalmıştır (p<0,001). SV kütlesi 103,46±23,03 gr'den 96,16±20,69 gr'ye gerilerken, SV kütle indeksi de 52,67±10,15 gr/m²'den 49,27±8,99 gr/m²'ye düşmüştür (p<0,001). SaV ile ilgili olarak, SaV EDV tedavi öncesi 137,48±32,11 ml'den tedavi sonrası 135,48±27,09 ml'ye azalmış (p<0,001), SaV ESV ise 59,56±13,99 ml'den 56,28±14,26 ml'ye düşmüştür (p<0,001). Ekokardiyografi ile bakılan SaV fraksiyonel alan değişimi (FAC) artış göstermiş, ancak bu değişim istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Triküspit anüler plan sistolik hareketi (TAPSE) ise tedavi öncesi 18,3±4,65 mm'den tedavi sonrası 20,54±4,22 mm'ye yükselmiştir (p=0,001). Diyastolik disfonksiyon (DD) değerlendirmesi sonucu, lateral e' hızında tedavi öncesi 6,77±1,66 cm/s'den tedavi sonrası 8,17±1,98 cm/s'ye artış görülmüştür (p=0,010). E/A oranı ise tedavi öncesi 0,83±0,38 iken tedavi sonrası 0,85±0,27 olarak artmıştır (p=0,002). Laboratuvar analizleri değerlendirildiğinde, fibrozis biyobelirteci olarak kullanılan galectin-3 (gal-3) düzeyinde anlamlı azalma sağlanmıştır; tedavi öncesi 773,99±885,55 ng/mL'den tedavi sonrası 502,05±535,90 ng/mL'ye düşmüştür (p=0,028). Ancak miyokardiyal hasar belirteci olan kalp tipi yağ asidi bağlayıcı protein (H-FABP) düzeylerinde anlamlı bir değişiklik gözlenmemiştir. Sonuç olarak, bu çalışma, SGLT2 inhibitörlerinin KEF-KY hastalarında hem kardiyak yapısal iyileşmelere hem de fonksiyonel parametrelerde düzelmelere katkıda bulunduğunu ortaya koymaktadır. Tedavinin özellikle atriyal strain değerleri ve fibrozis üzerindeki olumlu etkileri dikkat çekmektedir. Bununla birlikte, bu bulguların farklı hasta gruplarında ve uzun dönemli takip çalışmalarında teyit edilmesi gerekmektedir. Daha geniş kapsamlı randomize kontrollü çalışmalar, bu tedavi yaklaşımının klinik etkinliğini ve mekanizmalarını daha ayrıntılı bir şekilde değerlendirmek için faydalı olacaktır. Anahtar Kelimeler: Korunmuş ejeksiyon fraksiyonlu kalp yetmezliği, SGLT2 inhibitörleri, Kardiak MR, Ekokardiyografi, SA strain