Koruyucu ve önleyici sosyal hizmet perspektifinden dijital bağımlılıkta ailenin farkındalığının belirlenmesi Uşak ili örneği

Bu çalışma dijital çağdaki ilkokula giden çocuğu olan ailelerin, çocuklarının karşılaşabileceği dijital bağımlılık riskine ilişkin farkındalıklarını keşfetmek amacıyla ortaya konulmuştur. Günümüz şartlarını ele aldığımızda pandemi sürecindeki eğitim ortamlarının da online ortamlarda devam etmiş olması dijital dünyanın kullanımını arttırmaktadır. Aile tüm bireyler pandemi etkisiyle mecbur kaldıkları için kontrol ve denetimden uzak şekilde ekrana maruz kalmaktadır. Güncel şartlar değerlendirildiğinde ise çocuklar zincirin en zayıf halkasını oluşturmaktadır. Dijital dünyayı fazla kullanmanın getirisi olarak da dijital bağımlılık riski göze çarpmaktadır. Konjonktürle meseleye bakarsak artık dijital aletler insanlığın devamlı gereksinim duyduğu bir araç haline gelmektedir. Bu durum ise dijital bağımlılık riskini beraberinde getirmektedir. Sosyal hizmet, bireyin çevresiyle etkileşimde olduğu noktalara müdahaleler geçekleştirmektedir. Bunu ise ya sosyal problemler oluştuktan sonra ya da sosyal problem oluşmadan önce planlı şekilde yapmaktadır. Bunun adına ise literatürde planlı müdahale yöntemi denmektedir. Sosyal hizmet disiplinini sosyal sorunlara yaklaşımına ilişkin iki şekilde ele alabiliriz. Bunlardan birincisini koruyucu önleyici sosyal hizmet olarak nitelendirirken ikicisini ise problem çözmeye dayalı sosyal hizmet olarak nitelendirebiliriz. Fakat sosyal hizmet disiplini alan yazında ve uygulamada daha çok problem çözme yaklaşımıyla var olmuştur. Bu durum sosyal hizmetin tek yöntemli bir disiplin olduğunu göstermemektedir. Aynı zamanda toplum içerisinde bireylere yönelik oluşması ön görülen sosyal risklere karşı bireyleri, aileleri ve toplumu koruma ve oluşacak sosyal sorunların önüne geçmek amacıyla yürütülen bir tarafı da bulunmaktadır. Problem çözme odaklı yaklaşım tek başına toplumun psikososyal iyilik halini yükseltmek için yetersizdir. Sosyal hizmet disiplini uygulama noktasında iki koldan yürütülürse, toplumun refah ve felah düzeyini yükseltmek açısından daha işlevsel olması ön görülmektedir. Sosyal hizmet disiplinin koruyucu ve önleyici çalışma alanlarından birini de bağımlılık oluşturmaktadır. Bunu bağımlılık modeli adı altında bağımlı bireyler ve aileleriyle uygulamada çalışmalar yaparak gerçekleştirmektedir. Bu bağlamda bu çalışma alanda var olan eksikliğe ve günümüzde hızla büyüyen probleme dikkat çekebilmek adına ele alınmıştır. Bu araştırmada, koruyucu önleyici sosyal hizmet perspektifinden dijital bağımlılıkta ailenin farkındalığının belirlenmesi keşfedilmeye çalışılmıştır. Bu noktada nitel araştırma yöntemleri kullanılmıştır, 14 gönüllü katılımcı ile mülakatlar gerçekleştirilmiş ve nitel bulgulara erişilmiştir. Nitel bulgular betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Koruyucu ve önleyici sosyal hizmet perspektifinden dijital bağımlılıkta ailelerin farkındalıklarının belirlenmesi; ailelerin dijital dünyanın risklerine yönelik farkındalıkları, ailelerin dijital dünyanın faydalarına ilişkin farkındalıkları, dijital dünyanın kullanımına ilişkin ebeveynlerin çocuklarının olumlu ya da olumsuz örnek alabilecek davranışları, çocuklarının dijital dünyayı kullanımına ilişkin ebeveynlerin denetim ve kontrol yolları, ebeveynlerin dijital farkındalıkları, dijital dünyanın kullanımına ilişkin ebeveynlerin yaşadıkları bilgi eksiklikleri, dijital farkındalık konusunda sosyal hizmet biliminin çalışmalarına ilişkin ebeveynlerin bilgi düzeyleri başlıkları altında değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda ailelerin dijital süreçlere ilişkin farkındalıklarının düşük olduğu gözlemlenmiştir.