Köy enstitüleri projesi ve bir örneklem olarak Pazarören Köy Enstitüsü

Devletlerin ve toplumların gelişmeleri ve hayatta kalmaları eğitimle ve eğitimin kalitesiyle yakından alakalıdır. Dolayısıyla eğitim, geçmişten geleceğe devletlerin ve toplumların üzerinde kafa yorduğu bir alan olmuştur ve olacaktır. Eğitimin kalitesi ise dönemsel şartlar ve ihtiyaçlar ölçeğinde belirlenmektedir. Dönemsel şartlar altında ihtiyaçların ne derece karşılanabildiği burada önem taşımaktadır. Osmanlı Devleti'nde modernleşme ihtiyacı oluşana kadar eğitim din temelli olmuş ve Sıbyan mektepleri ile Medreseler aracılığıyla verilen bu eğitim yeterli görülmüştür. Ancak bu eğitim şeklinin özellikle Batının Osmanlı Devleti'ne üstünlük kurduğu dönemlerde yeterli olmadığının, toplumu ve devleti geliştirici özelliğini yitirdiğinin farkına varılmıştır. Bu farkındalık eğitimde modernleşme ve yenileşme çabalarını beraberinde getirmiştir. Islahat ismiyle anılan bu yenileşme çabaları ilköğretim ve öğretmen yetiştiriciliği alanlarında da kendini göstermiştir. Bu iki alana yönelik yapılan yenileşme hareketleri modern eğitimi verebilecek öğretmen yokluğunun giderilmesi ve eğitimin ilk aşamasından başlayarak halledilmesi amaçlarından dolayıdır. Milli Mücadele kazanılıp yeni devlet kurulana ve Cumhuriyet ilan edilene kadar bu ıslahatlar hiçbir zaman istenilen ölçüde başarı getirmemiş ve istenilen hedeflere ulaşılamamıştır. Tanzimat ile başlayan dönemde köylünün eğitimi sorunu fark edilmiş, Milli Mücadele döneminde mücadeleye katılmak için Anadolu'ya geçen aydın kesim köylerin birçok yönden olduğu gibi eğitim yönünden de ihmal edildiğinin bizzat şahidi olmuştur. Bunun sonucunda Cumhuriyet döneminde Anadolu köylüsünün eğitimi meselesinin özenle üzerinde durulmuştur. Aynı zamanda ülke nüfusunun yüzde 75'inin köylerde yaşaması köylülerin eğitilip köylerin kalkındırılması meselesine öncelik verilmesine neden olmuştur. Bir diğer ifade ile köylülerin eğitilmesi ve köylerin kalkındırılması meselesi ihtiyaç halini almıştır. Bu doğrultuda köylerde görev yapacak ve köylüye köyle ilgili her konuda örnek olacak tipte öğretmen yetiştirilmesi fikriyle hareket edilmiştir. Bu fikirle birlikte köylüyü eğitmesi için birçok kurum devreye sokulmuştur. Şüphesiz bu kurumların en önemlisi 1940 yılında açılan Köy Enstitüleri olmuştur. Köy Enstitüleri köye ve köylüye dair sorunların tamamına çözüm üretilmesi için bir sistem olarak meydana getirilmiş, eğitim-öğretim programları buna göre düzenlenmiş ve işleyiş şekilleri ile vazifeleri buna göre belirlenmiştir. Ülkeye 14 sene hizmet eden bu kurumlar nihayetinde siyasete bulaştırılmış, öğrenci ve öğretmenler siyasi çekişmelere alet olmuş ve bu kurumlar birçok yönden eleştirilerek 1954 yılında kapatılmıştır. Çalışmanın ana konusunu bahsi geçen Köy Enstitüleri'ne gelinen sürecin ve Köy Enstitüleri'nin incelemesi oluşturmuştur. Köy Enstitüleri içerisinden bir örnek olarak ise Pazarören Köy Enstitüsü ele alınmıştır. Bilim Kodu : 117111 Anahtar Kelimeler : Öğretmen Yetiştiriciliği, İlköğretim, Köy Enstitüleri, Pazarören Sayfa Adedi : 254 Danışman : Doç. Dr. İsmail AKBAL